عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٧٦
باب هفتم در صفت و معرفت بيجادق و انواع و خواصّ و مضارّ آن
باب هفتم در صفت و معرفت بيجادق و انواع و خواصّ و مضارّ آن
باب هفتم در صفت و معرفت بيجادق و انواع و خواصّ و مضارّ آن
بيجاده جوهرى است ما بين جوهر لعل و ياقوت ، و در وى اندكمايه دخانى بود ، و به طبع گرم و خشك است .
و بهترين وى آن است كى به غايت سرخ مشعشع باشد به رنگ ياقوت رمّانى و متناسب و هموار بود . و آن دوگونه بود : يكى سرخ و ديگر رمّانى .
و فرق ميان بيجاده و ياقوت دشوار باشد ، مگر جوهرى حاذق ماهر ، و ناپيدا كه ظاهر شد مدّتى به نرخ ياقوت مىفروخته‌اند . چون لعل ظاهر شد قيمت او بشكست .
و معدن او در زمين مشرق در كوه راهون است ، و معدنى ديگر ميان ر خان « 1 » و شكنان « 2 » در حدود بدخشان يا كوههاى مغربى ، و بر آنجا برف و سرمائى عظيم باشد ، و معدن آن را سنجرى « 3 » خوانند ، نسبت آن با ديهى .
و هر بيجاده كه به شهر كشمير افتد از معدن‌شكنان « 2 » باشد ، چه از شكنان « 2 » تا قصبهء كشمير ده روزه راه است .
و بيجاده همچنانك لعل مغلّف است .
* * * ابو ريحان آورده است كى در خزينهء شمس الدوله بيجاده ديدم
( 1 ) - اصل : ر خان ( 2 ) - اصل : سكنان ( 3 ) - الجماهر بيرونى : سحرى ( ؟ )