عرايس الجواهر ونفايس الأطايب ( فارسى ) — الصفحة ٧٣
فصل در منافع و خواصّ فيروزه
چشم به كار دارند .
حكيم ارسطو در كتاب لغت الاعجار « 1 » آورده است كى چون با سنگ فيروزه از مس نقطهاى خرد آميخته باشد از آن جنس فيروزه چون با سرمه بياميزند چشم را به غايت نافع بود و بصر را جلا دهد و تيز گرداند .
و فيروزه با خود داشتن به فال نيكو دارند ، و گويند هر كه با خود دارد بر خصم فيروزى يابد .
رسم شاهان قديم چنان بوده است كى چون آفتاب به حمل شدى ، اعنى سر سال نو ، جواهر قيمتى حاضر كردندى و در آن نگريستندى براى فال نيكو .
و اجناس جواهر از ياقوت و زمرّد و لؤلؤ و فيروزه در اقداح شربت انداختندى و به فيروزه ميل بيشتر كردندى .
و از خواصّ فيروزه آن است كى رنگ او به حسب صفا و كدورت هوا بگردد .
هرگاه كه هوا صافى و بىغبار بود رنگ فيروزه صافىتر و رنگين‌تر نمايد .
و اگر هوا ابرناك و با غبار باشد اندكمايه تيره نمايد .
و در خواصّ احجار آورده‌اند كه رنگ فيروزه به حسب ارتفاع و قرب و بعد آفتاب زيادت مىشود و به سبب انخفاض و انحطاط كمتر .
و اهل عجم داشتن فيروزه به فال نيكو مىدارند و اهل چين و ماچين و طغماج « 2 » و تنگوت طرملح را مبارك مىدارند
( 1 ) - كذا در اصل ، ظاهرا « الاحجار » ( ؟ ) ( 2 ) - اصل : طغماع