شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٥

آيا وجوب امر به معروف و نهى از منكر عقلى است يا شرعى ؟

ب . قرآن : آيه‌اى كه در صدر بحث عنوان شد وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ كه امر است و ظهور در وجوب دارد .

ج . سنت : پيامبر اسلام فرمود :

لتأمرنّ بالمعروف و لتنهنّ عن المنكر أو ليسلّطنّ اللّه شراركم على خياركم فيدعو خياركم فلا يستجاب لهم . « 1 »

كه تهديد كرده بر ترك اين دو واجب و تهديد دليل وجوب است .

دوم . مرحلهء سلبى : در اين مرحله برهان بر ردّ وجوب عقلى اقامه كرده‌اند و آن اين كه اگر امر به معروف و نهى از منكر واجب به وجوب عقلى بودند لازم مىآمد يكى از دو مطلب :

الف . يا لازم مىآمد خلاف واقع ؛

ب . و يا لازم مىآمد اخلال به حكمت الهى .

و لازم بر هر دو قسمش باطل است پس ملزوم هم كه وجوب عقلى باشد باطل است .

بيان ملازمه : خاصيت واجبات عقليه اين است كه اختصاص به احدى ندارد ، بلكه بر همگان واجب است حتى بر ذات حق تعالى بر خلاف واجبات شرعيه كه انجام آن بر عباد واجب است نه بر خداوند . اگر امر به معروف و نهى از منكر واجب عقلى بودند ، پس بايد بر خداوند هم واجب مىشدند و اگر بر خدا واجب مىشدند از دو حال خارج نبود :

- يا خداوند اين واجب را انجام مىداد ، يعنى عملا به معروف وا مىداشت و از منكر باز مىداشت كه در اين صورت بايد همهء قبايح و معاصى از عالم برچيده شده و همهء واجبات انجام مىگرفت و خلاصه بشر مجبور مىشد به فعل طاعت و ترك معصيت و حال آن‌كه الواقع خلافه ، يعنى ما در خارج مىبينيم كه معاصى انجام مىگيرد و طاعات ترك مىشود .

- و يا خداوند اين واجب عقلى را انجام نمىداد كه در اين صورت خداوند اخلال

( 1 ) . بحار الأنوار ، ج 9 ، ص 378 .