شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٦
ميزان
ميزان
ميزان
اصل ميزان از ضروريات دين است و آيات قرآن بدان تصريح كرده‌اند :
وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً « 1 » ؛
و ترازوهاى داد را در روز رستاخيز مىنهيم ، پس هيچ كس [ در ] چيزى ستم نمىبيند .
وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ وَ مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ فَأُولئِكَ الَّذِينَ خَسِرُوا أَنْفُسَهُمْ بِما كانُوا بِآياتِنا يَظْلِمُونَ . « 2 »
و در آن روز ، سنجش [ اعمال ] درست است . پس هركس ميزان‌هاى [ عمل ] او گران باشد ، آنان خود رستگارانند . و هركس ميزان‌هاى [ عمل ] او سبك باشد ، پس آنان‌اند كه به خود زيان زده‌اند ، چرا كه به آيات ما ستم كرده‌اند .
فَأَمَّا مَنْ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ * فَهُوَ فِي عِيشَةٍ راضِيَةٍ * وَ أَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوازِينُهُ * فَأُمُّهُ هاوِيَةٌ . « 3 »
امّا هركه سنجيده‌هايش سنگين برآيد ، پس وى در زندگى خوشى خواهد بود ! و امّا هركه سنجيده‌هايش سبك برآيد ، پس جايش « هاوِيَةٌ » باشد .
پس ميزان عقلا ممكن است و شرع مقدس هم خبر از وقوع آن داده و از مسلمات است . انما الكلام در بيان ماهيت ميزان است هم اقوال متكلمين و هم روايات در اين باب گوناگون است .
بزرگان معتزله گفته‌اند : در روز قيامت حقيقتا ميزان و ترازويى نهاده مىشود كه داراى دو كفه است و به واسطه آن وزن مىشود چيزهايى كه حال انسان‌ها را براى مردمان در آن صحنه روشن مىسازد ، ولى در اين كه آن چيز وزن شده چيست اختلاف دارند :
( 1 ) . سورهء انبياء ، آيه 47 . ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيه 8 و 9 . ( 3 ) . سورهء قارعه ، آيه 6 - 9 .