شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٥

ثواب و عقاب قبر

باز شما را مىميراند [ و ] باز زنده مىكند ؛ [ و ] آن‌گاه به سوى او باز گردانده مىشويد .

بار اول مىفرمايد : چگونه كفر مىورزيد به خداوند درحالىكه شما مرده بوديد و خداوند شما را زنده گردانيد اين در دنياست و با فعل ماضى ذكر شده بار ثانى مىفرمايد : دوباره شما را مىميراند سپس زنده مىكند كه اين مال جهان برزخ است و سپس با كلمه « ثُمَّ » كه براى تأخير است مىفرمايد : « ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » كه معلوم مىگردد انسان در جهان برزخ هم بار ديگر مىميرد و در قيامت زنده مىشود .

4 . خداوند متعال دوبار مرگ و مردن را اثبات كرده كه بار اول در دنيا انسان مىميرد و بار ثانى در جهان برزخ و دوبار زنده شدن دارد . بار اول در دنيا و بار ثانى در جهان برزخ و بار ثالث كه در قيامت زنده مىشود اين را ذكر نكرده ، چون واضح است :

قالُوا رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنا بِذُنُوبِنا ؛ « 1 »

مىگويند : « پروردگارا ، دوبار ما را به مرگ رسانيدى و دو بار ما را زنده گردانيدى . به گناهانمان اعتراف كرديم .

اين آيه زبان حال گناه‌كاران است كه سخن مىگويند و اعتراف به ذنب مىكنند .

واضح است كه تا حياتى نباشد تكلمى هم نيست . نيز دربارهء شهدا مىخوانيم :

وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ؛ « 2 »

هرگز كسانى را كه در راه خدا كشته شده‌اند ، مرده مپندار ، بلكه زنده‌اند كه نزد پروردگارشان روزى داده مىشوند .

البته در اينجا بحث‌هاى گسترده‌اى هست كه آيا عذاب و ثواب قبر از آن همهء انسان‌هاست يا گروه‌هايى اصلا آن را احساس نمىكنند و بايد از روايات اين مطالب را جستجو كرد .

( 1 ) . سورهء غافر ، آيه 11 . ( 2 ) . سورهء آل عمران ، آيه 169 .