شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٣٤١
3 . افضليت امام
دواؤك فيك و ما تشعرو * داؤك منك و ما تنظر
و تحسب أنك جرم صغير * و فيك انطوى العالم الأكبر
و أنت الكتاب المبين الذى * بأحرفه يظهر المضمر « 1 »
و طبيعى است كه چنين انسانى كه خود را شناخته دامن به گناه آلوده نمىكند و اين كه در روايات ما و در قرآن اين همه به خودشناسى تأكيد شده و حتى خودشناسى را كليد خداشناسى و خدافراموشى را عامل خودفراموشى مىدادند براى همين است كه اگر انسان‌ها به ارزش وجودى خود واقف شدند ديگر با شخصيت زندگى مىكنند و گناه نمىكنند . در اين زمينه سخن بسيار است و ما به همين مقدار بسنده مىكنيم .
3 . افضليت امام
3 . افضليت امام
يكى ديگر از ويژگىهاى امام و جانشين پيامبر افضل بودن است . سؤال اين است كه آيا خليفهء رسول اللّه بايد از حيث علم ، دين ، شجاعت و . . . از ديگران افضل و بالاتر باشد ، يا اين كه افضليت لازم نيست ؟ در مسأله دو نظريه مطرح است :
1 . اكثريت اهل سنّت مىگويند : افضليت معتبر نيست و مفضول هم مىتواند خليفه رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله و سلّم شود به دليل اين كه خلفاى ثلث نسبت به على عليه السّلام مفضول بودند ، ولى با اين حال با اجماع امت انتخاب شدند و ابن ابى الحديد معتزلى در اول شرح نهج البلاغه خود مىگويد :
الحمد للّه الذى . . . قدم المفضول على الأفضل . « 2 »
2 . دانشمندان شيعه مىگويند : بايد جانشين پيامبر از همهء افراد امت پس از رسول خدا افضل و كامل‌تر باشد به دليل اين كه سه صورت بيشتر نيست ؛
الف . جانشين پيامبر از ديگر افراد امت ناقص‌تر باشد ؛
ب . خليفه رسول خدا با ديگر افراد امت مساوى باشند ؛
ج . امام پس از پيامبر از همهء افراد امت برتر و بالاتر باشد .
( 1 ) . ديوان الإمام على عليه السّلام ، ص 175 . ( 2 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 3 .