شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ٢٦١
[ عدل الهى و تفاوت مكلفين در لذت و رنج ]
و مىگويد : « ما اوذى نبىّ مثل ما اوذيت » .
در خاتمه سخنى از دانشمندى بزرگ نقل مىكنيم . ديل كارنگى مىگويد :
« دستورالعمل براى مردان بزرگ اين است كه نه تنها مشكلات را تحمل كنند ، بلكه آنها را دوست بدارند و هرچه بيشتر در زندگى مردان كامياب مطالعه كرده‌ام ، به اين نتيجه رسيده‌ام كه علت موفقيت اغلب آنها مديون موانعى بود كه در زندگيشان پيش آمده است » .
بنابراين ، بلاها عوامل تكاملى هستند البته انسان‌ها در برابر بليات دو گروه مىشوند :
اول . گروهى در برابر بليات جزع‌وفزع كرده و اجر خويش را ضايع مىكنند اينان هلوع و جزوع‌اند .
دوم . و گروه قليلى در برابر اين سختىها صبر و استقامت و تسليم پيشه مىكنند و اين ارزشمندترين كار است ؛ يعنى مقام تسليم كه ابراهيميان داشته‌اند كه خود بحث وسيعى دارد كه وارد آن نمىشويم فقط به دو قطعه شعر دو بيتى اكتفا مىكنم :
باباطاهر مىگويد :
يكى درد و يكى درمان پسندد * يكى وصل و يكى هجران پسندد
من از درمان و درد و وصل و هجران * پسندم آنچه را جانان پسندد
فيض كاشانى مىگويد :
يار ما گر ميل صحرا مىكند صحرا خوش است * ميل دريا گر كند در چشم ما دريا خوش است
هرچه خواهد خاطرش ما آن شويم و آن كنيم * هر كجا ما را دهد جا ، جاى ما آنجا خوش است
4 . بلاها عامل آزمايش‌اند : طبق نصّ خود قرآن كريم ، « 1 » خيرات و شرور براى آزمايش ما آفريده شده‌اند . آيات بسيارى بر اصل آزمايش تأكيد دارد . در آيه 31 سورهء محمّد مىخوانيم : وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ . « 2 » نيز در آيات
( 1 ) . نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً . ( سورهء انبياء ، آيهء 35 ) ( 2 ) . و البتّه شما را مىآزماييم تا مجاهدان و شكيبايان شما را باز شناسانيم ، و گزارش‌هاى [ مربوط به ] شما را