شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ١٦٥

1 . حسن و قبح عقلى

فصل سوم افعال خداوند ( عدل الهى )

در آغاز سخن گفتيم كه در بحث شناخت خدا سه مبحث مطرح است :

1 . شناخت خدا با براهين فلسفى و كلامى ؛

2 . شناخت صفات ثبوتيه و جماليه خداوند و صفات سلبيه و جلاليه حق ؛

3 . شناخت افعال خدا ، كه مبحث اين فصل ماست .

فلاسفه اين بخش را افعال الهى و متكلمين آن را عدل الهى مىنامند . در اين باب مجموعا هيجده مسأله مطرح است :

1 . حسن و قبح عقلى

از آنجا كه مباحث مهمه عدل الهى ، حكمت خداوند ، قضاوقدر ، جبرواختيار ، تكليف و . . . مبتنى بر مسأله حسن و قبح عقلى است ، يعنى اگر كسى حسن و قبح عقلى را بپذيرد ، مسأله عدالت و حكمت خداوند و مسأله تكليف و آزادى انسان را مىتواند حل كند و اگر كسى حسن و قبح عقلى را انكار كند به ناچار بايد قائل به جبر گردد ، مسأله اول بسيار حائز اهميت است و قبل از هر مطلبى بايد وضعيت آن روشن گردد .

فلاسفه ، افعال و كارهاى اختيارى انسان را به سه دسته تقسيم مىكنند :

1 . برخى از افعال ما همانند عدل ، احسان و . . . حسن ، يعنى ينبغى ان يفعل و يمدح