شرح كشف المراد ( فارسى ) — الصفحة ١١٦

كلام خدا حادث است يا قديم ؟

به عقيده اماميه قول سوم درست است و دلايل فراوانى دارد كه به پنج دليل آن در باب حادى عشر اشاره شده و ما به يك دليل اكتفا مىكنيم :

خداوند در قرآن ، كلام خويش ، يعنى همان قرآن را به حادث بودن توصيف كرده است ؛ آنجا كه مىفرمايد : ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنْ رَبِّهِمْ مُحْدَثٍ إِلَّا اسْتَمَعُوهُ وَ هُمْ يَلْعَبُونَ « 1 » و در جاى ديگر : إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ . « 2 » از جمع دو آيه نتيجه مىگيريم كه : القرآن ذكر ( صغرى ) و الذكر محدّث ( كبرى ) فالقرآن محدّث ( نتيجه ) .

نكته : سراسر هستى كلمات خداوند است كه با زبان تكوين از كمال نامتناهى و علم و قدرت نامحدود الهى حكايت مىكند و دست قدرت آفريدگار با قلم تكوين بر صفحهء هستى كلماتى را نگاشته است و جهان هستى كتاب خداست . به قول شاعر شبسترى :

به نزد آن‌كه جانش در تجلى است * همه عالم كتاب حق تعالى است

و در جاى ديگر مىگويد :

توانايى كه در يك طرفة العين * ز كاف و نون پديد آورد كونين

چو قاف قدرتش دم بر قلم زد * هزاران نقش بر لوح عدم زد

قرآن كريم مىفرمايد :

وَ لَوْ أَنَّ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ شَجَرَةٍ أَقْلامٌ وَ الْبَحْرُ يَمُدُّهُ مِنْ بَعْدِهِ سَبْعَةُ أَبْحُرٍ ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ؛ « 3 »

و اگر آن‌چه درخت در زمين است قلم باشد و دريا را هفت درياى ديگر به يارى آيد ، سخنان خدا پايان نپذيرد . قطعا خداست كه شكست‌ناپذير حكيم است .

منظور از كلمات اللّه در هر دو آيه موجودات عالم‌اند . از ديدگاه قرآن عيسى بن مريم « كلمة اللّه » است :

( 1 ) . سورهء انبياء ، آيه 2 . ( 2 ) . سورهء حجر ، آيه 9 . ( 3 ) . سورهء لقمان ، آيه 27 .