هستى شناسى در مكتب صدر المتألهين ( فارسى ) — الصفحة ٦٦
نخستين برهان اصالت وجود
اگرچه از حالت « مصادره » خارج مىشود ، ولى در اين‌صورت اين برهان به برهان پنجم بازگشت خواهد كرد كه حكيم سبزوارى آن را برهان جداگانه شمرده ، چنان كه مىگويد :
« كيف و بالكون عن استواء * قد خرجت قاطبة الأشياء »
اشكال « تداخل » براهين اصالت وجود ، اختصاص به وجوهى كه حكيم سبزوارى بيان فرموده است ندارد ، بلكه اشكال تداخل به برخى از براهين مرحوم صدر المتألهين كه به صورت برهانهاى جداگانه ذكر كرده ، نيز وارد است ؛ چه‌بسا يك برهان به صورت دو يا سه برهان در كلام او منعكس است .
ناگفته پيدا است كه هرگاه « مبدأ برهان » در براهين يكى باشد ، همگى يك برهان شمرده مىشوند اگرچه به صورتهاى مختلف و تقريرهاى گوناگون بيان گردد و مطلب در هربرهانى از راهى تعقيب شود .
ما در اين‌جا براهينى را كه مرحوم صدر المتألهين در كتابهاى خود براى اصالت وجود اقامه كرده ، منعكس مىكنيم و در اثناء بحث به تداخل و اتحاد برخى از براهين با دلايل ديگر تصريح مىنماييم و براهينى را انتخاب مىكنيم كه استوار و روشن و خالى از ابهام و پيچيدگى است .
نخستين برهان اصالت وجود
نخستين برهان اصالت وجود
مرحوم صدر المتألهين نخستين برهان را چنين بيان و اقامه مىكند :