هستى شناسى در مكتب صدر المتألهين ( فارسى ) — الصفحة ٢

فلسفهء اسلامى بزرگترين گنجينهء معنوى

فلاسفهء شيعه خصوصا در چهار قرن اخير ، در طرح بسيارى از مسائل فلسفى و تكميل قسمتهاى ديگر آن ، گوى سبقت را از ديگران ربوده و خدمات ارزنده‌اى به شناخت بهتر مسائل مربوط به وجود و هستى نموده‌اند .

در ميان آنان نابغهء شرق و فيلسوف بزرگ اسلام ، مرحوم صدر المتألهين ( 979 - 1050 ه . ق ) بيش از ديگران مسائل فلسفى را زير ورو كرده و افكار تازه‌اى را به بازار علم و فلسفه عرضه داشته و مسائلى را پايه‌گذارى نموده است كه در هيچ يك از مكتبهاى مشّاء و اشراق سابقه نداشته است .

او نه تنها مسائل موروثى را دگرگون كرد و مبتكر مسائل بس جديدى در مباحث وجود و الهيات و حركت گرديد ، بلكه شيوه بحث و بررسى را كاملا عوض كرده و به بسيارى از نزاعهاى چند صد ساله ميان پيروان مكتب‌هاى اشراق و مشاء خاتمه داد .

در ميان مسائل فلسفى كه صدر المتألهين دربارهء آنها بحث نموده ، دو مسئله ذيل بيش از ديگر مسائل حائز اهميت هست :

1 - اصالت وجود و اعتبارى بودن ماهيت .

2 - تشكيك در مراتب وجود .

تا آن جا كه استادان فلسفه اين دو مسئله را « رأس كلّ معارف » مىخواندند و حلّ اين دو مسئله ، پايه حل بسيارى از مسائل كلى فلسفى بوده و مىتوان آنها را پايه بسيارى از مسائل مربوط به خداشناسى ، طبيعت‌شناسى و علم النفس فلسفى و . . . دانست ؛ مرحوم صدر المتألهين در اين دو مسئله ، بيش از ديگر مسائل داد