تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى ) — الصفحة ٦٨
نقد اوّل امام فخر رازى
ارائهء مجدّد قياس
ارائهء مجدّد قياس
اكنون با عبور از توضيحات لازم دربارهء كبرا و صغراى قياس مورد نظر شيخ الرئيس مىگوييم :
قوّهء عاقله با تكرار و قوّت و سرعت افعال ، دست‌خوش كلال نمىشود ( صغرا ) .
قواى بدنى - اعم از حسى و حركتى - همواره با تكرار و قوّت و سرعت افعال ، دست‌خوش كلال مىشوند « 1 » ( كبرا ) .
با توجه به اين‌كه شرايط شكل دوم ، حاصل است ، با حذف حدّ وسط كه در هر دو محمول است ، نتيجه مىگيريم كه ،
قوّهء عاقله ، بدنى و جسمانى نيست .
هرگونه اشكالى به اين استدلال وارد شود ، از راه بداهت آن قابل پاسخ‌گويى است .
اين‌گونه استدلال‌ها ، تنها به درد طالبان رشد و آگاهى مىخورد ، نه آنهايى كه راه جحد و انكار مىپيمايند .
در عين حال ، نمىتوان از نقدهاى امام فخر رازى چشم پوشيد و از پاسخ به آن خوددارى كرد ؛ چرا كه در همين نقدها و پاسخ‌ها اسباب تنبّه بيشترى فراهم مىگردد .
او با آوردن نقدگونه ، خواسته است استدلال تنبيهى شيخ الرئيس را از درجهء اعتبار ساقط كند ، كارى كه در جاىجاى شرح خود بر اشارات شيخ الرئيس انجام داده و كوشيده است كه استدلال‌هاى تنبيهى او را غيرقابل هضم و استدلال‌هاى برهانى او را سفسطى و مغالطى جلوه دهد .
نقد اوّل امام فخر رازى
نقد اوّل امام فخر رازى
او مىگويد : چه مانعى دارد كه قوّهء عاقله هم بدنى و جسمانى باشد ؛ ولى در عين
( 1 ) . شكل دوم قياس دو شرط دارد : كلّيّت كبرا و اختلاف صغرا و كبرا در كيف .