تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٧

2 . كيفر الهى و قضاوقدر

صدر المتألّهين به برخى از رواياتى كه بر تجسّم عمل دلالت دارد ، اشاره كرده است . « 1 » او نقل كرده است كه امام صادق عليه السّلام فرمود :

ربّ شهوة ساعة أورثت حزنا طويلا ؛

چه‌بسا يك ساعت شهوت ، حزن و اندوهى طولانى به يادگار مىگذارد .

و نيز فرمود :

إنّما هي أعمالكم تردّ إليكم ؛ « 2 »

جز اين نيست كه اعمال شما به شما بازگردانده مىشود .

البته روايت دوم صريح در مدّعاست ؛ ولى از روايت اوّل مىتوان پاداش و كيفر نوع دوم را استفاده كرد . هرچند به قرينهء روايت دوم ، مىتوان بر نوع سوم حمل كرد .

در قرآن كريم هم آياتى داريم كه در دلالت بر پاداش و كيفر نوع سوم صراحت دارد ؛ مانند ،

فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ * وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ؛ « 3 »

هركس به اندازه ذره‌اى كار نيكويى كند ، آن‌را مىبيند و هركس به اندازه ذره‌اى كار بدى كند ، آن‌را مىبيند .

يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً ؛ « 4 »

روزى كه هركس عمل نيك و عمل بدى را كه انجام داده است ، حاضر مىيابد و دوست مىدارد كه ميان او و عمل بدش فاصله‌اى دور باشد .

( 1 ) . ر . ك : الحكمة المتعالية فى الاسفار العقلية الاربعه ، ج 7 ، ص 83 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 3 ، ص 90 . ( 3 ) . زلزال ( 99 ) آيه‌هاى 7 - 8 . ( 4 ) . آل عمران ( 3 ) آيهء 30 .