تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٨

2 . اكثريت داشتن گنه‌كاران

وَ ما يُؤْمِنُ أَكْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلَّا وَ هُمْ مُشْرِكُونَ ؛ « 1 »

بيشتر آنانى كه به خدا ايمان مىآورند ، مشركند .

البته شركى كه در آيه مطرح شده ، شرك در اطاعت است ؛ چراكه شرك در عبادت با ايمان جمع نمىشود ؛ ولى شرك در اطاعت ، با ايمان قابل جمع است . بنابراين آيه ، اكثريت قاطع مردم يا اهل ايمان نيستند ، يا اگر اهل ايمانند ، جز اندكى از آنها ، همگى گرفتار اعمال شرك‌آلود و اطاعت غير خدايند .

قرآن كريم در آيهء ديگرى مىفرمايد :

اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَ قَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ ؛ « 2 »

اى آل داوود ! شكرگزار باشيد و كمى از بندگانم شكرگزارند .

در آيه فوق نفرموده كمى از بندگانم شاكرند ، بلكه فرموده است : شكورند و شكور صيغهء مبالغه است . بنابراين ، نفى شكور بودن اكثريت كرده نه نفى شاكر بودن اكثريت .

در آيهء ديگرى مىفرمايد :

وَ لَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ كَثِيراً مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ ؛ « 3 »

ما بسيارى از جنّ و انس را براى جهنم آفريده‌ايم .

البته هيچ موجود مكلّفى اوّلا و بالذات ، براى جهنم خلق نشده است ، بلكه براى آن چه در آيهء فوق آمده كه چون دل‌هاىشان را براى دانش و آگاهى به كار نمىاندازند و گوش و چشم بينا و شنوا ندارند ، از لوازم و ضروريّات زندگى آنهاست كه در تكاپوى خويش به جهنم بيفتند .

درست است كه حرف لام در برخى از آيات شريفه ، براى بيان غايت و غرض به

( 1 ) . يوسف ( 12 ) آيهء 106 . ( 2 ) . سبأ ( 34 ) آيهء 13 . ( 3 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 179 .