تجريد شرح نمط هفتم از كتاب الاشارات و التنبيهات شيخ الرئيس ابن سينا ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٦
اشكال
شيخ الرئيس در بيان اشكال مىفرمايد :
و لعلّك تقول : إنّ أكثر النّاس الغالب عليهم الجهل و طاعة الشّهوة و الغضب . فلم صار هذا الصّنف منسوبا فيهم إلى أنّه نادر ؟ ؛
و شايد بگويى : بر بيشتر مردم ، جهل و پيروى شهوت و خشم غلبه دارد . پس چرا به نوع بشر ، نسبت داده شده است كه شرّش كم است ؟
ملاك در قضاوت‌ها اكثريت است ، نه اقليت . وجود انسان‌هاى اندكى كه در وادى خير ، گام برمىدارند ، نمىتواند ملاك باشد براى خلقت اكثريتى كه در وادى شر ، حيران و سرگردانند و با چند و چندين چراغ ، بيراهه مىروند و به هيچ دعوت خيرى از انسان‌هاى نيكوكار پاسخ مثبت نمىدهند .
و نيز مىگويد :
وَ الْخَيْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوها وَ زِينَةً ؛ « 1 »
خداوند اسب‌ها ، استرها و الاغ‌ها را براى سوارى و زينت شما آفريده است .
و نيز مىفرمايد :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ النُّجُومَ لِتَهْتَدُوا بِها فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ ؛ « 2 »
خداوند كسى است كه ستارگان را براى شما آفريد تا در تاريكىهاى خشكى و دريا به وسيلهء آنها هدايت شويد .
و نيز مىفرمايد :
جَعَلَ اللَّيْلَ سَكَناً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ حُسْباناً ؛ « 3 »
شب را براى استراحت و خورشيد و ماه را براى حساب سال و ماه آفريد .
و نيز مىفرمايد :
( 1 ) . نحل ( 16 ) آيهء 8 . ( 2 ) . انعام ( 6 ) آيهء 97 . ( 3 ) . همان ، آيهء 96 .