چكيده مقالات اولين همايش بين المللى ميراث مشترك ايران و عراق ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٢
بررسى جايگاه شهرهاى مقدس عراق در ايجاد ارتباط فرهنگى ميان دو ملت
بررسى جايگاه شهرهاى مقدس عراق در ايجاد ارتباط فرهنگى ميان دو ملت
بررسى جايگاه شهرهاى مقدس عراق در ايجاد ارتباط فرهنگى ميان دو ملت
دكتر حسن كريميان « 1 »
سيده ساجده محمدى شيخ شبانى « 2 »
چكيده
با رسميت يافتن مذهب تشيع به روزگار صفويان توجه شاهان ايران به شهرهايى كه مقابر ائمه شيعه را در خود جاى داده بودند افزايش يافت . اهتمام فرمانروايان اين سلسله به توسعه عتبات عاليات و گسترش شهرهاى مذكور سبب انتقال تجربيات معماران و صنعتگران و هنرمندان ايران به عراق مىگشت . اين اقدامات عمرانى با ورود شاه اسماعيل به عراق و دستور او براى بازسازى و توسعه عتبات آغاز شد . به امر اين پادشاه مقرر گرديد تا نجاران ، هنرمندان و مهندسان از اطراف ممالك محروسه گردهم آيند و علاوه بر عتبات عاليه براى توسعه و عمران شهرهاى شيعه نشين عراق تلاشهاى بسيارى انجام دهند . از جمله اين تلاشها آبرسانى به حرم مطهر اميرالمؤمنين در نجف اشرف بود . شهركاظمين كه به سبب منازعات فرقه‌اى و طغيان دجله رو به ويرانى نهاده بود ، به امر موسس سلسله صفويان از نو احياء گرديد . در نجف اشرف نيز ، كه از قرن 5 قمرى حضور علما نظير شيخ طوسى را تجربه كرده بود ، اقدامات گسترده عمرانى صفويان زمينه هجرت طلاب علوم دينى را فراهم ساخت و اين شهر به دانشگاه بزرگ شيعه اماميه تبديل گرديد . اين اقدامات عمرانى كه با حضور گسترده ايرانيان در شهرهاى عراق توام بود ، توسعه زبان فارسى در عراق را در پى داشت كه در نهايت به توسعه ارتباطات فرهنگى دو كشور منتهى مىگشت .
در اين نوشتار ، تلاش گرديده تا به روش توصيفى تحليلى سوابق تلاشهاى مردمان دو كشور در ايجاد ارتباط فرهنگى سازنده مستند گردند . بديهى است كه از اين رهاورد محورهاى اصلى همكارىهاى فرهنگى دو ملت مشخص و براى تعيين سياست‌هاى ارتباطات منطقه‌اى مورد استفاده قرار خواهد گرفت .
كليد واژه : عتبات عاليات ، شهرهاى اسلامى ، ارتباطات فرهنگى ، مقابر ائمه شيعه ، نهضت حسينى .
( 1 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه تهران / hkarimi @ ut . ac . ir ( 2 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دوران اسلامى / smohammadi 66 @ alumni . ut . ac . ir