چكيده مقالات اولين همايش بين المللى ميراث مشترك ايران و عراق ( فارسى ) — الصفحة ٢٨١

نقش شيعيان كوفه در گسترش مذهب تشيع در قم

نقش شيعيان كوفه در گسترش مذهب تشيع در قم

نقش شيعيان كوفه در گسترش مذهب تشيع در قم

رسول احمدى « 1 »

دكتر سيد رسول موسوى حاجى « 2 »

چكيده

شهر قم از جمله شهرهاى معتبر پيش از اسلام بوده است كه در دوران حكومت ساسانيان جزو قلمروى آنان محسوب مىگرديد . با ظهور دين مبين اسلام ، اين شهر در سال 23 ق توسط سپاه ابوموسى اشعرى فتح شد ، ليكن اهالى آن با پرداخت جزيه به آيين زرتشت باقى ماندند . در واپسين سال‌هاى سده نخست هجرى قمرى و در دوران حكومت وليد بن عبدالملك اموى ( سال 94 ق ) گروهى از اعراب شيعه مذهب اشعرى كوفه كه مورد غضب حجاج بن يوسف ثقفى والى خليفه بر حكومت عراقين قرار گرفته بودند ، به ناحيه قم مهاجرت نمودند . پژوهش حاضر با استناد به شواهد تاريخى و باستان شناختى كوششى در شناخت جايگاه شيعيان مهاجر كوفه در گسترش مذهب تشيع در منطقه ايران مركزى و بويژه ناحيه قم است . در حقيقت ساكنان قم به واسطه نزول اعراب شيعه مذهب اشعرى از همان آغاز ، اسلام را با آيين تشيع پذيرفتند . طايفه مزبور پس از اندك زمانى بر ساكنان بومى شهر تسلط يافتند و در ادامه از هيچ كوششى در جهت گسترش آيين تشيع در منطقه و همچنين آبادانى قم دريغ ننمودند . از طرف ديگر ، در آغاز سده سوم هجرى با رحلت حضرت معصومه ( س ) در شهر قم و تدفين ايشان در اين مكان ، بر اهميت مذهبى شهر افزوده گرديد و از آن پس اين شهر به يكى از بزرگترين مراكز علمى جهان تشيع تبديل گرديد .

كليد واژه : قم ، صدر اسلام ، مذهب تشيع ، كوفه ، اعراب اشعرى .

( 1 ) . دانشجوى دكترى باستان شناسى دانشگاه مازندران / Ahmad irasul 1390 @ gmail . com ( 2 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه مازندران / seyyed rasool @ yahoo . com