چكيده مقالات اولين همايش بين المللى ميراث مشترك ايران و عراق ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٦
مطالعه تطبيقى نقوش گچبرىهاى مسجد صيمره با نقوش گچبرىهاى سامراى عراق
مطالعه تطبيقى نقوش گچبرىهاى مسجد صيمره با نقوش گچبرىهاى سامراى عراق
مطالعه تطبيقى نقوش گچبرىهاى مسجد صيمره با نقوش گچبرىهاى سامراى عراق
دكتر آرش لشكرى « 1 »
اكبر شريفىنيا « 2 »
ندا قنبرى « 3 »
چكيده
سامرا و تزيينات گچبرى آن در قرون نخستين اسلامى ازجمله مناطقى است كه با دارا بودن سه سبك تزئينى
a
،
b
،
c
دامن تبادلات فرهنگى و هنرى را به صورتى گسترده به نمايش مىگذارد . تزيينات گچبرىهاى مسجد صيمره متعلق به اواخر دور بنىاميه و اوايل دور عباسى ، داراى نقوشى و فنون اجرايى متشابهى با سبك‌هاى تزئينى
b
و
a
سامرا به‌ويژه سبك
a
است . اين پژوهش با روش توصيفى ، تحليلى و با انجام مطالعات ميدانى و كتابخانه‌اى ، بر آن است كه به بررسى ميزان تشابهات نقوش تزئينى و فنون اجرايى به كار رفته در تزيينات وابسته به معمارى اين مناطق بپردازد . سؤالات اصلى پژوهش عبارت‌اند از : 1 : چه ميزان ميان شيو اجرايى و نقوش تزئينى گچبرىهاى سبك
b
و
a
سامرا با نقوش گچبرىهاى صيمره تشابه وجود دارد ؟ 2 : آيا مىتوان تاثير هنر ايرانى را بر سبك‌هاى تزئينى
b
و
a
به‌ويژه سبك تزئينى
a
سامرا نشان داد ؟
چهارچوب اين پژوهش بر اين فرضيه‌ها استوار است كه ميان شيوه‌هاى اجرايى نقوش گچبرىهاى سامرا و صيمره يعنى روش قالب‌گيرى و استفاده از نى جهت استحكام‌بخشى و نصب در ديوار و نقوش تزئينى برگ مو ، خوش انگور ، پيچك و نقوش هندسى و . . . تشابهات بسيار وجود دارد . از سويى با در نظر گرفتن تاريخ ساخت شهر سامرا يعنى 218 ق و تاريخ مشخص‌شده براى گچبرىهاى صيمره و نيز وامگيرى غنى نقوش گچبرىهاى صيمره از نقوش گچبرىهاى ساسانى ، مىتوان اذعان نمود كه نقوش تزئينى گچبرىهاى سامرا متأثر از سرزمين ايران است .
كليد واژه : گچبرىهاى سامرا ، سبك‌هاى
b
و
a
، گچبرىهاى صيمره ، نقوش تزئينى ، فنون اجرايى ، مطالعه تطبيقى .
( 1 ) . عضو هيئت علمى پژوهشگاه ميراث فرهنگى كشور / lashkari . arash @ gmail . com ( 2 ) كارشناس ارشد باستان شناسى - گرايش دورهء اسلامى ، دانشگاه تربيت مدرس / akbar sharifi nia @ yahoo . com ( 3 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد باستان شناسى - گرايش دورهء اسلامى ، دانشگاه تربيت مدرس / neda ghanbari 8613 @ yahoo . com