چكيده مقالات اولين همايش بين المللى ميراث مشترك ايران و عراق ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٠
تاثير معمارى مذهبى بين النهرين بر معابد پارتى دورا اروپوس
تاثير معمارى مذهبى بين النهرين بر معابد پارتى دورا اروپوس
تاثير معمارى مذهبى بين النهرين بر معابد پارتى دورا اروپوس
شيرين نوروزى « 1 »
رضا مهرآفرين « 2 »
چكيده
كاوش‌ها و مطالعات انجام گرفته در رابطه با شكل‌گيرى و تحول معمارى مذهبى در بين النهرين نشان مىدهند كه نواحى جنوبى عراق امروزى سهم به سزايى در شكل‌گيرى مدل استاندارد در معمارى مذهبى اين منطقه داشته و تاثير آن بر معمارى مذهبى سرزمين‌هاى همجوار به ويژه در دوران تاريخى پارت قابل مشاهده است . دورا اروپوس به عنوان يكى از غربىترين شهرهاى قلمرو پارت‌ها نشان دهنده تاثير معمارى مذهبى بين النهرين بر معابد پارتى است . بيش از سه چهارم معابد اين شهر متعلق به اين زمان است و اين نشان از اهميت دورا اروپوس در اين دوره خاص دارد . با وجود اهميت فراوان دورا اروپوس در باستان شناسى دوره پارتى ، اطلاعات اندكى در رابطه با معمارى مذهبى اين شهر باستانى وجود دارد و محققان ايرانى كمتر به اين مهم پرداخته‌اند . آن‌چه كه در بيشتر منابع ديده مىشود تنها اشاره‌اى كوتاه به برخى از مهم‌ترين معابد آن بوده و به معمارى و تحليل ساختارى آن‌ها هيچ اشاره‌اى نشده است . در اين نوشتار تلاش شده تا با مطالعه منابع موجود و بررسى فرم معمارى معابد پارتى دورا و مقايسه آن با نمونه‌هاى شاخص سبك بين النهرينى ، عناصر تاثيرگذار بر آن‌ها شناسايى و سهم هر يك در معمارى مذهبى اين محوطه مهم پارتى مشخص گردد . مطالعات انجام شده در اين پژوهش نشان داد معابد پارتى دورا بر خلاف نيايشگاه‌هاى سلوكى آن كه تحت تاثير معمارى يونانى بودند ، از پلان معمارى بين النهرينى پيروى مىكردند . اين تاثيرپذيرى به منزله تقليد صرف از معابد نوع بين النهرينى نيست و عناصر و اندام‌هاى معمارى با تغييراتى خاص كه صورت گرفته ، آن‌ها را از فرم كاملا بين النهرينى خارج نموده است .
كليد واژه : پارتيان ، معابد دورا اروپوس ، معمارى مذهبى ، بين النهرين .
( 1 ) . دانشجوى كارشناسى ارشد گروه باستان شناسى دانشگاه سيستان و بلوچستان / Shirin . noroozi 67 @ yahoo . com ( 2 ) . دانشيار گروه باستان شناسى دانشگاه مازندران / mehrafarin reza @ yahoo . com