آثار الباقيه ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٧
طريقه بدست آوردن بعد مجاز در دوائر عروض
طريقه بدست آوردن بعد مجاز در دوائر عروض
طريقه بدست آوردن بعد مجاز در دوائر عروض
اگر بعد مجاز را بخواهيم ا ح را وصل مىكنيم كه محيط دايره را بر ط قطع مىكند و طج را وصل مىنماييم و عمود طس را بر ا ج فرود مىآوريم [ و چون اضلاع مثلث ا هح معلوم است و دو مثلث ا طج و ا سط با آن متشابهند ] چون ح ه را در ا ج ضرب كنيم و مجموع را بر ا ح تقسيم كرده طج بدست مىآيد و چون اين خارج قسمت را در ه ح ضرب كنيم و مجموع را بر ا ح تقسيم كنيم سج خارج مىشود كه جذر مضروب آن در اس طس است كه جيب قوس مجاز باشد و نيز اگر ا ه را به مقدارى كه به آن مقدار ا ح صد و بيست جزء است تحويل كنيم سپس در جداول اوتار تامه بدل به قوس كنيم قوس ا ط كه بعد مجاز است خارج مىشود و حال در جهت ج مانند جهت ا است و در جهت ب مانند جهت دال است و هيچ با يكديگر فرق ندارد و اين مطلب آخرين گفتار من بود .
وعده‌اى را كه داده بوديم وفا كرديم و پرسشهايى را كه از ما نموده بودند تا حدى كه توانايى داشتيم پاسخ گفتيم فكل امراء يعمل على شاكلته و قيمة كل منهم ما يحسن و گمان مىكنم اصولى را كه من در تصحيح آن كوشيدم براى تلقيح و بارور كردن عقول كفايت دهد و در تهذيب نظر و بر طرف ساختن هرگونه شك از تواريخ انبيا و پادشاهان و ارشاد حيرت‌زدگان از يهود و نصارى خوانندگان را راهنمايى كند .
خوانندگان اين كتاب از سه دسته بيرون نيستند يا شخصى است كه در علم با من هم‌پايه و همسنگ است ، اين شخص مرا خواهد سپاس گذارد و در موضوعاتى كه من در آنها سعى مبذول داشتم زحمات مرا تقدير خواهد كرد و يا اينكه مرتبهء علمى او از مرتبه من برتر و بالاتر است ، اين شخص بايد در اصلاح خلل اين كتاب بر من تفضل نمايد و اگر لغزشى در آن مشاهده كند مرا معذور دارد ، و يا آنكه خواننده اين دفتر هيچيك از اين دو طبقه كه گفته شد نيست و دانش او از دانش من كمتر است ، من براى اين شخص اسباب استفاده را فراهم كرده‌ام و اگر اهل