آثار الباقيه ( فارسى )
- المؤلف: أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
- الوفاة: 440
- القسم: علوم أخرى
- الناشر: امير كبير - تهران
فهرس الكتاب
- [ پيشگفتار ]
- رساله تسطيح
- نظرى به كتابهاى ابو ريحان
- مقدمه
- آثار الباقيه از چه موضوعى گفتگو مىكند ؟
- نظرى به نسخه‌هاى آثار الباقيه
- ستايش از شمس المعالى و تقديم كتاب به او
- سبب تأليف اين كتاب
- فصل اول در حقيقت شب و روز و مجموع آنها و آغاز هريك آنها
- تعريف شبانه‌روز
- مبداء شبانه‌روز نجومى
- تعريف شب و روز
- تعريف روز و شب از نظر فقها
- انتقاد از تعريف فقها براى روز و شب و ورود در بحث با آنان
- فصل دوم در مبداء سال و ماه گفتار مىكند تعريف سال و ماه
- اقسام كبيسه در سالهاى شمسى ملل گوناگون
- مللى كه داراى ماه‌هاى قمرى و سالهاى شمسى هستند و بحثى در نسئى
- فصل سوم در حقيقت تاريخ و اختلاف امم در آن گفتگو مىكند
- مبداء تاريخ از چه امرى است
- عقيده‌ى ايرانيان در مقدار عمر عالم
- اختلاف يهود و نصارى در مقدار عمر عالم و بيان علت اين اختلاف
- بشارت حضرت اشعيا به آمدن حضرت خاتم الانبياء
- استدلال مجدد از سفر پنجم تورات به ظهور ختم پيغمبران
- تعداد نسخ تورات
- تعدد نسخ انجيل
- تاريخ توفان اعظم كه توفان نوح است
- دليل بر حدوث عالم
- تاريخ بختنصر اول
- ادوار قاللبس
- تاريخ فيلفس پدر اسكندر مقدونى
- تاريخ اسكندر ذو القرنين
- تاريخ اغسطس
- تاريخ انطينس
- تاريخ دقلطيانوس
- تاريخ هجرى
- نام ساليان ميان هجرت و وفات پيغمبر ص
- تاريخ يزدگردى
- تاريخ معتضدى
- اشاره‌اى به تواريخ ديگر كه غير مشهور است
- تاريخ اهل خوارزم
- فصل چهارم در حقيقت ذى القرنين صحبت مىكند
- آيا اسكندر يونانى ذو القرنين مذكور در قرآن است
- عقيده‌اى ديگر در ذو القرنين
- اشاره‌اى به نسب‌هاى ساختگى
- صحت نسب شمس المعالى و سامانيان و خوارزمشاهيان و شيروان شاهان
- طعن در نسب ميمون قداح
- اقوال ديگر در حقيقت ذو القرنين
- عقيده‌ى ابو ريحان درباره‌ى ذو القرنين
- سد اسكندر كجا بوده و شمردن اقوالى در اين زمينه
- فصل پنجم در چگونگى ماهها كه در سالهاى مقدم استعمال مىشود بحث مىكند
- ماه‌هاى ايرانى
- در پنجه‌ى دزديده شده
- طريقه‌ى كبيسه در ايران ساسانى
- يادآورى شهور مجوس خوارزم و سغد و طرز كبيسه‌ى آنان
- ماه‌هاى رومى و طرز كبيسه‌ى آن
- عقيده‌ى حساب كتاب مأخذ المواقيت در طرز كبيسه‌ى روميان
- ترجيح رياضيات يونانى بر رياضيات هندى
- انتقاد از حمزة بن حسن اصفهانى
- ماه‌هاى عبرانيان
- ادوار يهود
- اقسام سالهاى يهود
- اختلاف علماى يهود در اوايل شهور كه آيا بايد با رؤيت هلال باشد يا حساب
- آغاز سال مسيحيان شرق
- ماه‌هاى سال قمرى
- نام ماه‌هاى عرب جاهليت
- بحثى ديگر در كبيسه‌ى ماه‌هاى قمرى در جاهليت و بيان نسئى مذكور در قرآن
- اسامى هر سه شب يك ماه در لغت عرب
- در انتقاد از عقيده‌ى اسماعيليه در ماه‌هاى قمرى كه به رؤيت هلال معتقد نيستند و با حساب سروكار دارند
- استدلال مجدد از كتب شيعه زيديه بر اينكه فقط با رؤيت هلال بايد اوايل ماهها را تعيين كرد
- بحثى كه ابو ريحان در اين موضوع با عالمى اسماعيلى كرده است
- فصل ششم در اين است كه چگونه پاره‌اى از تواريخ از پاره‌اى ديگر استخراج مىشود و در اين فصل تواريخ پادشاهان و مدت سلطنت هريك را با اختلافى كه ميان مورخان است گفتگو مىكنيم .
- ترتيب جدول در بيان اختلاف يهود و نصارى در تاريخ آدم ابو البشر و اولاد او
- جدول اسامى اشخاصى كه بر يهود از زمان خروج از مصر تا ساختمان بيت المقدس حكومت كردند
- انتقاد دهريان از اقوالى كه مربوط به طول عمر گذشتگان است
- رد آراء دهريان و طول عمر گذشتگان
- بيان اشيايى كه بطور نادر روى مىدهد ( زوائد و نقائص ) خلقت
- نقل عقيده ابو معشر بتوسط ابو سعيد شادان بر كميت عمر
- نقل خلاصه‌ى يك مقاله در عمر طبيعى از ابو عبد اللّه حسين بن ابراهيم طبرى
- جداولى در تاريخ ملوك آثور
- ملوك بابل
- نامهاى فراعنه‌ى مصر
- جدول سلطنت بطالسه و قياصره
- نامهاى پادشاهان شهر مقدونيه كه يونانيان باشند و ملقب به بطالسه
- نامهاى ملوك روم
- اسامى ملوك روم در عهد مسيحيت روم
- پادشاهان قسطنطنيه ( روم شرقى )
- عقيده‌ى ايرانيان در مبداء جهان و طرز پيدايش بشر
- انواع ملوك
- اسامى قسم اول از پادشاهان ايران
- جدول ثانى از قسم اول نامهاى ملوك پيشداديه
- نامهاى ملوك كيانى
- جدول سوم از قسم اول
- نامهاى ملوك پيشداديه در نسخه موبذ
- نامهاى ملوك كيانى
- بحث در تاريخ اشكانيان كه قسم دوم از تاريخ ايران است
- نامهاى پادشاهان اشگانى
- دومين جدول از قسم دوم نامهاى ملوك اشگانى
- سومى جدول از قسم دوم نامهاى ملوك اشكانى
- اشكانيان بنابر آنچه ابو الفرج در كتاب خود گفته
- اشكانيان بنابر كتاب شاهنامه
- اختلاف در تواريخ اشكانيان و بدست آوردن مدت صحيح سلطنت آنان
- استخراج تاريخ اشگانى از كتاب شاپورگان مانى
- استدلال ديگر بر جهت عقيدهء بيرونى در تاريخ اشكانيان از زايجه مانى
- قسم سوم از تاريخ ايرانى مربوط به دورهء ساسانيان و بيان اختلاف اقوال اهل تاريخ
- نامهاى پادشاهان ساسانى
- جدول دوم از قسم اول نامهاى ملوك ساسانى
- نامهاى ملوك ساسان
- نامهاى ملوك ساسانى بنابر نقل از كتاب ابو الفرج زنجانى
- بحثى در كارهاى كسروى مورخ
- نامهاى پادشاهان ساسانى
- جدول پادشاهان حمير يمن
- جدول آل جفنه پادشاهان غسانى
- پادشاهان معد كه از بنى لخم بودند و در حيره سكونت گزيدند
- تواريخ كارهاى پيغمبر ( ص ) احوال پيغمبر و كارهاى او در مدت زندگى
- نامهاى پادشاهان بنى اميه
- نامهاى ائمه از بنى عباس
- ذكر القابى كه بنى عباس به طرفداران خود داده‌اند
- ترسيم طيلسان و تطبيق تواريخ به سه طريق براى براى اينكه اشتباهى پيش نيايد
- تنظيم حساب شطرنج براى فهم اين طيلسان
- قواعدى براى دانستن حساب خانه‌هاى شطرنج
- طريقه‌ى بدست آوردن برخى تواريخ از هم
- طريق پاسخ دادن به برخى از سؤالات ماه‌شناسى
- فصل هفتم در ادوار و تقوفات و ميلاد سالهاى يهود و ميلاد ماهها و كيفيت و طريقه كبيسه آن در سالهاى يهود و ديگر سالها گفتگو مىكند
- طريق بدست آوردن آغاز سال يهود
- انتقاد از روش علمى يهود
- راه بدست آوردن اولين اجتماع نيرين در هر محزور ( دورهء سالها )
- يك مسئله تمرينى
- محازير عظمى
- اولين اجتماع نيرين طبق روش بيرونى در سالهاى اسكندرى كى بوده است
- محازير عظمى
- جدول علامات
- جدول كيفيات
- جدول كميات
- از چه راه مىتوان غره ماه‌هاى يهود را شناخت
- جدول روزهاى اوايل رؤس شهور در صورتىكه سال بسيط باشد
- جدول عبور
- جدول مواليد و ارباعشرات
- جدول مواليد و ارباعشرات
- جدول اجتماعات و امتلاآت
- جدول اجتماعات و امتلاآت
- تقديم و تأخير فصح چگونه انجام مىيابد
- بيان ادوار يوييل و دور شابوع
- طرز شناسايى دو دور مذكور
- جدول احكام
- بقيه جدول احكام
- بيان تقوفات در كيش يهود كه عبارت از فصول است
- طريقه بدست آوردن جاى اوج شمس
- روش يهود در استخراج چهاريك‌هاى سال
- ابعاد تقوفات از شب يكشنبه
- پيدا كردن روزى را كه از شهور سريانى آغاز تقوفه باشد خالى از اشكال نيست
- جدول اوايل ماه‌هاى سريانى و رومى
- طرز پيدا كردن سالهاى كبيسه در پاره‌اى از تواريخ
- بيان حساب اسماعيليه كه براى پيدا كردن اول رمضان ساخته‌اند و گمان كرده‌اند كه يكى از اسرار نبوت است
- بيان جدولى كه اسماعيليه براى رؤيت هلال ساخته‌اند و اينكه عمل مزبور يك سرقت علمى از زيج حبش حاسب است
- جدول مصحح اين است
- جدول احمد بن شهاب براى تعيين آغاز ماهها كه از آن جمله اول رمضان است نيز سرقت علمى است
- دو راه براى بدست آوردن روز آغاز سال هجرى كه از كتاب مدخل كبير ابو جعفر خازن نقل شده
- طرز شناسايى اول سالهاى يزدگردى و چند نوع سال ديگر
- فصل هشتم در تواريخ كسانى است كه پيمبرى را به خود بستند ( متنبئين ) و اممى كه فريب ايشان را خورده‌اند
- پرستندگان و ستارگان و ماه و خورشيد كدامند ؟
- زردشت
- مانى نقاش و سرانجام كار او
- خروج مزدك
- شرح حال مسيلمه
- بهافريد بن ماه فروذين
- پيدايش ابن مقنع و سرانجام كار او
- شرح حال مسيلمه
- خروج حلاج
- ظهور ابن ابى زكرياى طمامى
- ظهور ابى العزاقر
- ابن ابى العزاقر
- فصل نهم درباره اعيادى كه در ماه‌هاى پارسيان است گفتگو مىكند
- فروردين‌ماه
- بحثى راجع به نوروز و علت پيدايش آن
- طيلسان المتنبئين
- نوروز بزرگ
- سروش روز
- عيد ارديبهشت‌گان و عيد اشتاد روز
- عيد خردادگان و عيد اشتاد روز
- جشن نيلوفر در خردادماه و عيد تيرگان
- عيد مردادگان
- عيد شهريورگان يا آذرجشن
- عيد مهرگان
- رام روز يا مهرگان بزرگ
- عيد آبانگان
- آذرماه
- آذر عيد يا آذرجشن
- اعياد ديماه از خرم روز و ديگر اعياد مانند ديبگان و غيره
- بهمن‌ماه
- جشن اسفندارمذماه و ديگر اعياد ماه اسفند
- فصل دهم در اعياد ماه‌هاى سغديان گفتگو مىكند
- فصل يازدهم در اعيادى كه در ماه‌هاى اهل خوارزم است گفتگو مىكند
- استدلال بيرونى بر اينكه خوارزميان از اعراب بروج را بهتر مىشناختند
- رد بر كتاب تفضيل عرب بر عجم و انتقاد از ستاره‌شناسى اعراب و تفضيل عجم و عرب
- جدول منازل قمر
- فصل دوازدهم در مذهب خوارزمشاه در اعياد اهل خوارزم گفتگو مىكند
- كبيسه خوارزمشاهى بفرمان ابو سعيد خوارزمشاه
- فصل سيزدهم در روزهايى گفتگو مىكند كه در شهور روميان است و نزد خود روميان و ديگران معلوم است
- تمجيد از عقيده روميان در سال و ماه و اينكه نزديكترين عقيده به حقيقت اين نوع سال و ماه است
- بيان عقايد سنان بن ثابت بن قره در رد بر عقيده جالينوس
- تشرين اول
- تشرين آخر
- بيان پاره‌اى از عجائب طبيعى
- كانون اول
- بيان برخى از عقايد بيرون از دايره عقل درباره ميلاد اكبر يعنى انقلاب شتوى
- كانون آخر
- رد اين عقيده خرافى كه آبها همه در ساعتى شيرين ميشوند و بيان طرز شيرين كردن آب شور
- شباط و اينكه اين ماه ، ماه كبس است
- بيان جمره‌هاى سه‌گانه
- بيان ايام عجوز و نقل عقايد علما و كار عبد اللّه قلم در اين موضوع
- آذار
- مباحثى در حقيقت نور و شعاع و سبب حرارت آفتاب كه در اين موضوع با ابن سينا گفتگوهايى شده « 1 »
- اطلاع جغرافيادانهاى آن عصر از كره زمين و بيان حدود آبادى زمين
- جدول ارباع
- نيسان
- سبب زياد و كم شدن آب رودخانه‌ها و قنوات و چشمه‌سارها
- سبب فوران چشمه‌ها و رفتن آب به بالا
- ايار « 2 »
- حزيران
- تمّوز « 1 »
- ايام باحور و شرح آن
- آب
- ايلول
- فصل چهاردهم در ماه‌هاى يهود و كارهايى كه بايد در آن انجام يابد گفتگو مىكند .
- تشرى
- بيان عقيده برخى از يهود در سبب گوساله‌پرستى آنان
- روزه كيپور
- مرحشوان
- كسليو
- شرع عيد حنكه
- طيبث
- بيان روز فتنه
- آذار اول
- آذار ثانى
- روز بورى و قصه هامان كه وزير خشايار شاه شد تا آنكه به هامان سوزان برسد و براى خوشحالى و سرور از توطئه اين وزير ، يهودان روز كشته - شدنش را عيد گرفتند
- نيسن
- اير
- بيان حج‌هاى بنى اسرائيل
- سيون
- تمز
- وقايع دردناكى كه براى يهود در ماه اوب روى داده
- اوب
- ايلل
- شرحى مبسوط و آموزنده در بيان اين مطلب كه چرا پاره‌اى از روزها صلاحيت اول سال شدن يا عيد بودن را ندارند
- عقيده يك طايفه يهود كه هيچ عيدى در شريعت موسى نيست جز روز شنبه
- جدول تعليل
- جدول تعليل
- فصل پانزدهم در اعمالى است كه نصاراى ملكائى در ماه‌هاى سريانى به كار مىبندند
- تشرين اول
- بيان درجات مذهبى مسيحيان
- حكاياتى راجع باصحاب كهف و اينكه چرا در قرآن بر سيصد سال توقف آنان در غار نه سال اضافه شده .
- تكذيب مسيحى شدن پسر عموى هارون الرشيد و بدار آويختن او بامر خليفه
- شرح عيد قلنداس
- نقل طرز تعميد مسيحيان
- بيان طالع مسيح و وضع فلك در موقع تولد او
- بيان مجامع مهم مسيحيان ( سنوذس ) و محل اين مجامع
- بحثى در ظهور صليب در آسمان براى قسطنطين
- بحثى در عقيده خرافى مسيحيان راجع به چوب فاوانيا ( عود - الصليب ) و اشاره به خرافات مذاهب
- ظهور موسى و الياس بر عيسى از طورتابور
- فصل شانزدهم اين فصل در روزه ترسايان و اعياد متصل به روزه ايشان كه مورد قبول همهء ايشان است و ديگر روزهايى كه با ايام روزه به توازى حركت مىكند بحث مينمايد
- هجرت در سال نهصد و سى و سه اسكندرى بوده
- فرق فصح يهود با فصح نصارى « 1 » و جايگاه فصح نصارى
- جدول خرانيقون « 1 »
- جدول لمعرفة صوم النصارى
- خرانيقون على مقتضى فصح اليهود
- جدول الصوم الاوسط
- نخستين يكشنبه پس از فطر
- فصل هفدهم در عيدهاى نصارى نسطورى و در ذكران‌ها و روزهء ايشان گفتگو مىكند
- اعياد مورد موافقت و مخالفت مسيحيان نسطورى با مسيحيان ملكائى
- عيد سبار چيست ؟
- اعياد مسيحيان نسطورى كه همزمان با اعياد ملكائيان است
- اعياد مسيحيان نسطورى كه مخالف با اعياد ملكائيان است
- اعياد مشترك اين دو دسته مسيحى
- جدول اعياد موصوله به روزه
- راه پيدا كردن عيد دنح و ايام هفته از سالهاى اسكندرى
- جدولى كه براى اعياد در جيجل شمسى حساب كرده‌ايم
- فصل هيجدهم در اعياد مجوس اقدمين و روزه‌هاى صابيان و عيدهاى ايشان گفتگو مىكند
- اقتباس اعياد صابئين از زيج محمد بن عبد العزيز هاشمى كه معروف به زيج كامل است
- ضابط براى دانستن ماه‌هاى صابئين
- جدول دور معدل
- فصل نوزدهم در روزهاى معروفى كه اعراب جاهلى به كار مىبستند گفتگو مىكند
- شعبان
- رمضان
- شوال
- ذو القعده و ذو الحجه
- مبداء شهور عرب جاهليت از پاييز است
- جدول فصول با اختلاف آراء در آن
- بازارهاى معروف اعراب جاهليت
- فصل بيستم در روزهايى كه مسلمانان به كار مىبندند بحث مىكند
- با آنكه ماه‌هاى حج دو ماه بيش نيست چرا قرآن شهر را جمع بسته و اشهر گفته است
- روز عاشورا پيش از واقعه كربلا روزى خجسته بود و واقعه طف اينروز را براى مسلمانان واقعى نامبارك گردانيد
- تحقيقى در كلمه‌ى عاشورا و اينكه واژه مزبور عبرى است
- هجرت پيغمبر اسلام در دوشنبه اول ربيع الاول بوده
- ماه ربيع الاول
- ربيع الاخر
- جمادى الاولى
- جمادى الاخره
- شعبان
- رجب
- اشاره‌اى به غدير خم
- فصل بيست و يكم در منازل ماه « 1 » و در طلوع و غروب آن و صور اين منازل گفتگو مىكند
- در تقسيم منازل ماه ميان هنديان و اعراب اختلاف است
- در تخطئه عقيده تازيان و بحث در اين موضوع با منجمى در رى و اهانت آن منجم به بيرونى
- نوء كه جمع آن انواء است و بسيار در شعر عرب شنيده مىشود يعنى چه ؟
- اختلاف اعراب در جهات بادها و شمارهء آنها و بحثى طبيعى در رياح
- شرط مبسوط هريك از منازل ماه
- بيان جداولى در احوال منازل قمر و طلوع آن كواكب و احوال آنان كه در سال هزار و سيصد اسكندرى ترتيب داده شده
- جدول احوال منازل
- جدول احوال كواكب منازل
- طريقه تسطيح و بحث از تسطيح مخروطى كه اسطرلاب اين گونه تسطيح شده
- تمجيد از روش ابو حامد صغانى در تسطيح كره و اعجاب بيرونى از اين فكر
- ابداع تسطيح استوانى و اينكه پيش از او كسى چنين كارى نكرده
- عيب تسطيح استوانى تقريبا با تسطيح اسطرلاب مبطخ رد مىشود و بحث در اين نوع تسطيح
- راه پيدا كردن مراكز دوائر طول
- بعد مجاز را چگونه مىيابيم
- راهى ديگر در مسئله سابق الذكر
- راه پيدا كردن مركز دوائر عروض
- طريقه بدست آوردن بعد مجاز در دوائر عروض
- فهرست اعلام
- آ
- الف
- ب
- پ
- ت
- ث
- ج
- چ
- ح
- خ
- د
- ذ
- ر
- ز
- س
- ش
- ص
- ط
- ع
- غ
- ف
- ق
- ك
- گ
- ل
- م
- ن
- و
- ه
- ى