آثار الباقيه ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧
تنظيم حساب شطرنج براى فهم اين طيلسان
مخدوم مكرم ما در ميان پادشاهان جهان مانند آفتابى است كه تاريكى ايشان را بفروغ معالى خود روشن مىسازد و خلفاء رضايت دادند كه او را امير المؤمنين لقب دهند و باز خواستند كه اين لقب را دو برابر سازند و زيادت دهند ولى مخدوم مطاع ما براى علو همتى كه داشت از اين كار ابا نمود . خداوند بقاى او را امتداد دهد و بعدل و داد او آفاق عالم را روشن سازد و اقطار جهان را به نظر او آباد نمايد و اسباب ترقى او و بندگان خود را در سايه خويش بكمال منتظره برساند و خداوند بر اين كار قادر است و بمصالح بندگان خود خبير و بصير است .
ترسيم طيلسان و تطبيق تواريخ به سه طريق براى براى اينكه اشتباهى پيش نيايد
ترسيم طيلسان و تطبيق تواريخ به سه طريق براى براى اينكه اشتباهى پيش نيايد
اكنون ما به همان راهى كه در پيش مىرفتيم برگرديم و گوييم : چون مقدار تواريخى را كه از جداول سابق بدست مىآيد دانستيم بايد به وعده‌ى خود كه راهنمايى به شناسايى كيفيت استخراج تواريخ ، كه در زيجها و ارصاد و شروط و معاملات به كار بسته مىشود ، وفا كنيم و براى اين كار يك طيلسان تضعيف شده‌اى كه ابعاد ميان هريك از اينها را با ديگرى كه قابل اختلاف نيست تقديم خوانندگان مىكنيم و طيلسان دورى ميان هريك را از ديگرى به روزها كه قابل اختلاف نيست متضمن است و آنچه در نصف اسفل از قطر اخير مىباشد ايام ابعاد است كه به ارقام هندى مكتوب است و آنچه در نصف اعلى مىباشد دو قسم است يكى بعينه ايام مذكور است كه شصت شصت به آنچه قابل رفع است رفع شده و آنچه در نصف اسفل است بعينه همين ايام است كه بارقام هند و به حروف جمل نقل شده .
تنظيم حساب شطرنج براى فهم اين طيلسان
تنظيم حساب شطرنج براى فهم اين طيلسان
مثال اين مطلب را به چيز معلومى مىزنيم كه هر وقت شانزده را شانزده مرتبه در خود ضرب كنيم و عدد يك را از مجموع اسقاط نماييم هنگامى كه از خانه اول به يك شروع كنيم آنچه در جميع بيوت صفحه‌ى شطرنج از تضاعيف جمع مىشود ، خواهد شد و بارقام هند اين عدد مىشود :