جوحى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨

209 دعوا سر لحاف ملّا نصر الدّين است

گفت غير از او و من اى مؤتَمَن * ديگرى آن‌جا نبود از مرد و زن

گوش خود بگرفت با دندان خويش * كرد آن را پاره‌پاره ريش‌ريش

گفت قاضى اين‌چه ژاژاست و فشار * پيش چون من اين سخن‌ها واگذار

او نه اشتر تا تواند گوش خويش * هم به دندان ، خود كند مجروح و ريش

گردنش گر گردن اشتر بدى * آنچه گفتى ممكن و در خور بدى

جمله گفتند از كهين و از مهين * آفرين بر فكر قاضى آفرين

غير اشتر يا شترمرغ اى شگفت * كى تواند گوش خود دندان گرفت

خصم گفتا : بنگر اى عاجز نواز * گردنش چون گردن اشتر دراز

گرنه اشتر تا بگيرد گوش خويش * همچو اشتر ليك باشد گرد نيش

گرنه ابليس‌اند اين قوم خسيس * گردنى دارند ليكن چون بليس

همچو شيطان زين سبب گردن كشند * در تلاطم روز و شب چون آتش‌اند

دهخدا ، امثال و حكم ، ج 4 ص 1841 ، به نقل از مينا ، شاهد صادق : « مردى با نوكر حاكم در آويخت و بينى او را به دندان بكند . حاكم جانى را بخواند و بازخواست فرمود . مرد گفت :

من نكنده‌ام . گفت : پس كه كنده ؟ گفت : خود او . گفت : كسى بينى خويش به دندان خويش چه‌گونه تواند كندن ؟ گفت : او نوكر حاكم است ، هرچه خواهد تواند كرد » .

شرح واژگان :

( 1 ) . الحياة فى القصاص : مأخوذ از قرآن ، 2 / 179 : و لكم فى القصاص حياة . ترجمهء متن :

زندگانى در قصاص كردن است .

( 2 ) . نه جبر است و نه اختيار ، بل‌كه امر بين آن دو است . كلام منسوب به ائمه يا حكما .

( 3 ) . عرش را ثابت كن ، آن‌گه نقش كن .

اشاره است به : ثبّت العرش اوّلا ثمّ انقش : يعنى : نخست عرش را ثابت كن ، سپس نقش ده .

209 دعوا سر لحاف ملّا نصر الدّين است

نادره شبى خوابيده بود صدائى از كوچه شنيد . از خواب برخاسته لحاف بر سر گرفته از خانه بيرون رفت تا معلوم كند كه باعث اين ازدحام و غوغا چيست .

اتفاقا جمعى مست درهم افتاده بودند . چون آن‌ها او را به آن حالت ديدند ،