إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٧

( مسائل )

و بعضى گفته‌اند : « در [ لب ] بالا ، چهارصد دينار و در [ لب ] پايين ، ششصد دينار است ؛ و در بعض آن ، به نسبت تمام است » . « 1 »

و حدّ لب پايين ، حدّى است كه به بيخ دندان چسبيده باشد و حدّ لب بالا ، آن است كه به پرّهء دماغ متصل باشد .

و دو طرف دهان از طرف پهنا ، از دو لب محسوب نمىشود ؛

] 502 / B [

پس اگر لب او صلبيتى پيدا كرد ، ارش است ، و بعضى گفته‌اند : « ديهء آن را بدهد » « 2 » .

و در استرخاء و سست شدن لب ، دو ثلث است .

[ مسئلهء ] ( سيزدهم ) : در زبان ، ديه است ؛ و در زبان گنگ ، ثلث ديه است .

و در بعض آن به نسبت آنچه از حروفات معجم - كه بيست و هشت حرف است - نتواند اداء كند ، محسوب است ؛ پس اگر نصف آن را نتوانست اداء كند ، نصف ديه بدهد ؛ و همچنين غير آن .

و در بريدن بعض زبان گنگ ، به نسبت به تمام است از حيث مساحت مقطوع و تمام زبان .

و اگر به سبب جنايت بر زبان او ، حرف را تند يا كند مىزند ؛ يا ناقص شد كه عوض حرف صحيح ، [ حرف ] فاسد مىآورد ، ارش است ؛

و اگر بعد از رفتن بعضى از حروف به سبب جنايت ديگرى جنايت زد ، به نسبت آنچه از باقى حروف برود ، ضامن است ؛

و اگر بعد از اين كه به سبب جنايت گنگ شد ، كسى ديگر زبانش را بريد ، ثلث ديه

- ج : سلّار ديلمى در المراسم العلويّة ( ص 244 ) . د : ابو الصلاح حلبى در الكافي في الفقه ( ص 398 ) . ه : ابن حمزه طوسى در غنية النزوع ( ص 417 ) . و : كيدرى در اصباح الشيعة ( ص 505 ) . ( 1 ) . برخى از فقيهانى كه قائل به اين قول شده‌اند ، عبارتند از : الف : شيخ صدوق در المقنع ( ص 511 ) . ب : شيخ طوسى در النهاية ( ص 766 ) و الخلاف ( ج 5 ، ص 238 - 239 ، م 30 ) . ج : ابن حمزه طوسى در الوسيلة ( ص 443 ) . د : علّامه حلّى در مختلف الشيعة ( ج 9 ، ص 381 ، م 62 ) . ( 2 ) . نك : المبسوط ، ج 7 ، ص 132 .