إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٥

فصل اوّل : در [ بيان ] ابوين و اولاد است

ولاء معتق و ضامن جريره « 1 » و امام . « 2 »

و در اينجا ، فصولى است .

فصل اوّل : در [ بيان ] ابوين و اولاد است

فصل اوّل : در [ بيان ] ابوين و اولاد است

و در آن ، مسائلى [ چند ] است :

[ مسئلهء ] ( اوّل ) : هر كدام از پدر و مادر كه منفرد بودند ، تمام مال از [ آن ] او است ؛ ولى تسميهء مادر ثلث ، و دو ثلث ديگر به ردّ به او مىرسد .

و اگر [ ميّت ] ، هم پدر داشت و هم مادر ، و اخوه نداشت ، از براى مادر ، يك ثلث است ؛ و اگر ميّت ، اخوه داشت ، يك سدس ، حقّ مادر است و باقى ، از [ آن ] پدر است .

[ مسئلهء ] ( دوم ) : هرگاه پسر ، منفرد بود ، تمام تركه از [ آن ] او است ؛ و اگر دو پسر يا بيشتر بود ، تركه ميان آنان بالسويّه است .

و هرگاه دختر ، منفرد بود ، نصف از تسميه ، مال او است و باقى ، ردّ به او مىشود .

و هرگاه دو دختر يا زياده بودند ، دو ثلث از تسميه ، مال آنان است و باقى ، ردّ به آنان مىشود .

و اگر دختر و پسر با هم بودند ، از پسر ، دو قسمت دختر است .

[ مسئلهء ] ( سوم ) : از براى هر يك از ابوين با اولاد ذكور ميّت ، يا ذكور و اناث ، سدس است و باقى ، از اولاد است بالسويّه ؛ اگر همه ذكور باشند .

و اگر بعضى اناث بودند ، از براى مرد ، دو قسمت زن است .

[ مسئلهء ] ( چهارم ) : از براى ابوين با دختر ميّت ، دو سدس است ، و از براى دختر ، نصف تركه است و باقى ، ردّ مىشود بر ابوين و دختر اخماسا ؛ يعنى سه خمس ، از دختر و دو خمس ، از ابوين است .

[ مسئلهء ] ( پنجم ) : از براى ابوين با دختر و اخوه مثل فرض سابق است ، مگر آن كه باقى ردّ مىشود بر دختر ، و پدر ارباعا ؛ كه سه ربع ، از [ آن ] دختر و يك ربع ، از [ آن ]

( 1 ) . جنايت ؛ يعنى دو نفر شرط مىكنند كه اگر يكى از آنان جنايتى كرد ، دومى متحمّل ديه از طرف او گردد ؛ پس اگر چنانچه يكى از آن دو مرد و وارثى ندارد ، ضامن جريره يا ضامن جنايت ، از او ارث مىبرد . ( 2 ) . يعنى امام ، وارث كسى خواهد بود كه وارثى ندارد .