إرشاد الأذهان إلى أحكام الإيمان ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٣
( مسائل )
[ بنا ] به قولى . « 1 »
و اگر او را آزاد كرد و شرط كرد كه در مدّت معيّنى خدمت [ به ] او كند و او در أثناى آن مدّت ، فرار كرد ، به رقّيت برنمىگردد ؛ ولى ضامن اجرت خدمت است .
[ مسئلهء ] ( هفتم ) : مستحبّ است عتق - خصوصا بنده‌اى را [ كه ] به هفت سال رسيده باشد - .
و اگر آزاد شده ، عاجز از كسب است ، مستحبّ است اعانت او .
و عتق مخالفين و كسى كه عاجز از كسب است ، بىاعانت به او ، مكروه است .
[ مسئلهء ] ( هشتم ) : اگر نذر كرد آزادى كنيزش را اگر او را وطى كرد ، پس [ او را ] وطى كرد ، [ كنيزش ] آزاد مىشود ؛
و اگر پيش از وطى ، از ملك خودش ، او را بيرون برد ، نذر اثرى ندارد ، [ و ] اگر [ چه ] بعد هم مالك او شود .
و اگر نذر كرد آزاد كردن هر بندهء قديمى [ را ] كه دارد ، آزاد مىشود بنده‌اى كه شش ماه يا زياده [ از شش ماه ] در ملكش بوده [ است ] .
و اگر نذر كرد آزاد كردن اوّل بنده‌اى [ را ] كه مالك مىشود ، و يك مرتبه چند بنده را مالك شد ؛ بعضى گفته‌اند : عتق لازم نيست ؛ « 2 » و بعضى گفته‌اند : قرعه مىزنند ؛ « 3 » و بعضى گفته‌اند : مخيّر است در تعيين . « 4 »
[ مسئلهء ] ( نهم ) : اگر نذر كرد آزاد كردن اوّل فرزندى [ را ] كه كنيزش بزايد ، پس دو نفر با هم زاييد ، هر دو آزاد مىشوند .
و اگر كسى بعضى از بنده‌هايش را آزاد كرده باشد و كسى از او بپرسد كه آيا بنده‌هايت را آزاد كرده‌اى ؟ و او [ در پاسخ ] بگويد : بلى ، منصرف نيست به غير آنانى كه
( 1 ) . همان ، ص 330 - 332 . ( 2 ) . فتواى ابن ادريس حلّى در السرائر ( ج 3 ، ص 12 ) چنين است . ( 3 ) . برخى از بزرگان شيعه كه چنين فتوا داده‌اند ، عبارتند از : الف : شيخ صدوق در المقنع ، ص 462 . ب : شيخ طوسى در النهاية ، ص 543 . ج : قاضى ابن برّاج در المهذّب ، ج 2 ، ص 360 . ( 4 ) . فتواى ابن جنيد اسكافى ، چنين است ؛ نك : مختلف الشيعة ، ج 8 ، ص 50 ، م 10 .