ترجمه شرح باب حادى عشر يا جامع شهرستانى ( فارسى ) — الصفحة ٢٤
طريق اول در بيان اينكه وجود اثر دليل بر وجود مؤثر است
سوم اينكه ممكن در بقاء نيز محتاج است بمؤثر ، زيرا كه امكان لازم ذات او است و محال است رفع شدن او و اگر نه لازم آيد انقلاب او از امكان بوجوب يا امتناع ، ثابت نموديم كه احتياج لازمهء امكان است و امكان هم لازمهء ذات ممكن است و لازم لازم هر چيزى لازم آنچيز است پس احتياج لازم مهيت ممكن خواهد بود و همين است مطلوب ما .
مقصد دوم در اثبات يزدان پاك است ، و براى اثبات او دو طريق است
مقصد دوم در اثبات يزدان پاك است ، و براى اثبات او دو طريق است
طريق اول در بيان اينكه وجود اثر دليل بر وجود مؤثر است
طريق اول در بيان اينكه وجود اثر دليل بر وجود مؤثر است
مصنف گويد : شكى نيست در اينكه در خارج موجودى هست بالضرورة پس اگر اين موجود بالذات باشد پس مطلوب ما ثابت خواهد بود چون غرض اثبات ذات واجب الوجود است . و اگر ممكن باشد محتاج خواهد بود بالبداهة بكسيكه آن را موجود كند پس اگر آنكس واجب باشد بالذات مطلوب ثابت شود . و اگر او نيز ممكن باشد محتاج باشد بكسيكه او را موجود كند ، پس اگر موجودكنندهء او همان موجود اول باشد دور لازم آيد و آن بالضرورة باطلست ، و اگر ممكنى ديگر باشد تسلسل لازم آيد و آن نيز باطلست زيرا كه تمام افراد چنين رشتهء كه جامع جميع ممكناتست ممكن است بالضرورة ، پس تمام شريك خواهند بود در اينكه ممتنع است كه بخودىخود موجود شوند پس لابد بايد كسى اينها را موجود كند كه خود خارج باشد از ايشان بالضرورة . و موجوديكه از جملهء ممكنات نيست البته واجب خواهد بود بالضرورة و همين است مطلوب .
شارح گويد : كه علماء را در اثبات صانع دو طريق است :