فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٠
گام دوم : صدور حكم جهاد بر ضد متفقين ( بويژه انگليس )
متمكنين ، اگر در حدود من به الكفايه « 1 » نباشد ، حفظ حدود خود و دفاع از بيضهء اسلام ، مقدار قدرت خود بنمايند . و اللّه هو الناصر المعين و المؤيّد للمسلمين . الاحقر محمد كاظم الطباطبائى » . « 2 »
مرحوم حاج سيد عبد العزيز طباطبايى در يادداشتهاى خود ، تاريخ صدور اين اعلاميه را سال 1332 ق / 1914 م و همزمان با هجوم قواى انگليس به بريتانيا مىشمارد .
در استفتاى ديگر از علما و مراجع نجف ( و در رأس همه : سيد ) چنين مىخوانيم :
بسم اللّه الرحمن الرحيم
چه مىفرماييد علماء دين و مبيّنين احكام شريعت سيد المرسلين عليه صلوات ربّ العالمين در اين مسئلهء شرعيه كه امروز دول سبعهء « 3 » كفار كه روس و انگليس « 4 » و فرانسه و ژاپن « 5 » و بلژيك « 6 » و صرب و قره‌طاغ « 7 » باشند به دولت عليهء اسلاميهء عثمانيه اعلان حرب نموده و از هرطرف برّا « 8 » و بحرا به ممالك اسلامى هجوم كرده و مشغول نهب اموال و قتل رجال و سبى نساء « 9 » و انهدام بلاد مسلمين مىباشند ؛ آيا تكليف عموم مسلمانان از هرمذهب و ملت و طريقه [ اى ] كه باشند دفع كفار از بلاد اسلاميه و قتال و جدال با آنها هست يا خير و اگر كسى تمكّن از رفتن و مدافعه نمودن و بذل اموال‌كردن داشته باشد جايز است كه ترك دفاع و بذل اموال نموده در خانهء خود ساكت بنشيند يا حرام است .
آنچه حكم اللّه است به‌طور واضح و آشكار در صدر اين سؤال بيان فرموده و به خاتم شريف مزيّن و مختوم دارند .
افتونا اجركم على اللّه . « 10 »
به اين استفتا نيز علما و مراجع بزرگ وقت عراق ( از سيد گرفته تا ميرزاى شيرازى دوم و شيخ الشريعهء اصفهانى و ديگران ) پاسخ گفته‌اند كه طبق معمول ، نخستين پاسخ از آن صاحب عروه است :
بسم اللّه الرحمن الرحيم .
با هجوم كفار بر بلاد مسلمين ، واجب است مع القدرة دفاع آنها بر متمكنين از عامّهء
( 1 ) . تعدادى كه براى دفع تجاوز دشمن ، كافى باشند . ( 2 ) . جهاديه ؛ فتاوى جهاديهء علما و مراجع عظام در جنگ جهانى اول ، به كوشش محمد حسن كاووسى عراقى و نصر اللّه صالحى ، ص 63 . ( 3 ) . هفتگانه . ( 4 ) . در اصل : انگريز . ( 5 ) . در اصل : ژاپون . ( 6 ) . در اصل : بلجيك . ( 7 ) . مونته‌نگرو . ( 8 ) . خشكى . ( 9 ) . اسارت زنان . ( 10 ) . جهاديه . . . ، همان ، ص 69 .