فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى ) — الصفحة ٦٢١

* تجاوز بريتانيا به عراق ، و قيام سيد

بچم خوش ! كه عهد سليمان گذشت ! * پر از آب ، مژگان ، چو نالان « 1 » مصر

كه بودم به شب ، زار و نالان مصر * چو از كار مصرم به ياد آمدى

مرا ، ديده ، چون نال مصرى شدى * بيفشردمى مژّه چون نال‌وار

گر از نال ، نيلى رود در فشار * گهى ، همچو پيلان هندوستان

به خواب اندرون ديده شد دل نوان * كه چشم اندرم پِلپِل « 2 » سوده‌بيخت ،

كه تا بامدادان همه اشك ريخت ؟ ! * چنان ، از غم هندو افروختم

كه چون مُرده هندو همى سوختم . . . * دو ديده ، به كردار جُمنا و گنگ « 3 »

ز مظلومى هند و جور فرنگ . . . * گهى ياد ايران و افغان مرا

فغانى برآوردى از جان مرا . . . * به هرجا كه دوشم گذر اوفتاد

ز چشم آب و ، از دم شرر اوفتاد * چو ديدم به هرجا كه كردم گذر

كهن آشيان مرغ را ، كنده پر . . . * بود يا رب آيا كز اين باغها

كلاغان ، بكاهند با داغها ؟ ! * دگرباره بر شاخ گل ، عندليب

برآيد چو بالاى منبر ، خطيب ؟ ! « 4 »

( 1 ) . نالان جمع ناى به معنى نى . ( 2 ) . فلفل . ( 3 ) . دو رود مشهور و بزرگ هند . ( 4 ) . قيصرنامه ، اديب پيشاورى ، مندرج در : كليات ديوان اديب پيشاورى ، نسخهء خطى شمارهء 13768 كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ( بهارستان ) ، خط عبرت نائينى ، صص 433 - 435 .