تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٠.٦١
الف . كاربرد برخى واژه‌ها يا جمله‌هاى عربى در ترجمهء فارسى ؛ مانند :
و در بابى ديگر يعنى « باب مدح شراب » مترجم چهار عبارت قصار بزرگان را بدون ترجمه مىآورد و فقط واژه‌هاى « سمّ » و « الهمّ » را معنى مىكند :
1 . كسرى گفت : « النبيذ صابون الهمّ . »
2 . و ارسطاطاليس گفت : « الراح كيمياء الفرح . »
3 . و جالينوس گفت : « الرّاح صديق الروح . »
4 . و ديگرى گفت : « الرّاح ترياق سمّ الهمّ . » « 1 »
به‌طور كلى مىتوان گفت مترجم در سراسر كتاب كم‌وبيش از اين روش پيروى كرده است . مؤلّف در اين كتاب انبوهى از كلمات قصار را گرد آورده تا گواه مدّعاى او در مدح و ذمّ اشيا قرار گيرد .
كلمات قصار در فرهنگ و ادب عرب از اهميت بسزايى برخوردار مىباشد ، ثعالبى به نقل و بازگويى اين كلمات و عبارات توجّه خاصى مبذول داشته و در اين‌باره از قول يحيى بن خالد برمكى چنين مىنويسند : « عرب بهترين شنيده‌هاى خود را مىنويسد و بهترين نوشته‌هاى خود را به ياد مىسپارد و بهترين يادداشتهاى خود را مىگويد » . « 2 »
به همين دليل كلمات قصار عرب بويژه گويندگان ، كتّاب ، شاعران و ساير بزرگان بر جاى مانده است و از نسلىبه‌نسلى و سينه‌به‌سينه انتقال يافته است . چون اين كلمات قصار و اشعار مشهور در ميان طبقهء خواص و تحصيل‌كرده رواج گسترده‌اى داشته ، مترجم از ترجمهء بيشتر اين كلمات و اشعار چشم پوشيده است . ولى نگارنده براى تكميل فايدهء كتاب ، ترجمهء كلمات قصار و اشعار ترجمه نشدهء متن را در تعليقات آورده است .
علاوه بر آنچه گذشت موضوعات و نكته‌هاى ديگرى نيز دربارهء نحوهء ترجمه اين كتاب گفتنى است :
الف . كاربرد برخى واژه‌ها يا جمله‌هاى عربى در ترجمهء فارسى ؛ مانند :
الف . كاربرد برخى واژه‌ها يا جمله‌هاى عربى در ترجمهء فارسى ؛ مانند :
- و انبيا - عليهم السلام - مستغنى نبودند از وزير ، فكيف ملوك و أكابر ؟ (
a
12 / مدح وزارت ) ؛ يعنى « چه رسد به ملوك و اكابر » .
( 1 ) . كتاب حاضر ، ص 161 . ( 2 ) . ترجمهء ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ، ص 439 .