تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٧٣

تعليقات

( 645 ) . و از عيبهاى سياهان آن است كه اثر شرم و . . . .

اين عبارت در ديگر آثار ثعالبى به احمد بن الطيّب السرخى نسبت داده شده است .

اللطائف ، ص 220 ؛ يواقيت ،

A

100 .

( 646 ) . كشاجم

محمود بن الحسين ، ملقّب به الفتح رملى است نسبت به شهر رمله در فلسطين دارد . وى به شعر و انشا اشتغال داشت ، و از شعراى دربار ابو الهيجاء ، پدر سيف الدولهء حمدانى ، و خود سيف الدوله بود . از وى دربارهء معنى كشاجم پرسيدند ، وى پاسخ داد كه « ك » به معنى كاتب ، « ش » شاعر ، « ا » اديب ، « ج » جواد ، و « م » ممجم است . از مؤلفات وى مىتوان ديوان شعر ، ادب النديم و المصائد و المطارد را نام برد . وى به سال 330 ق وفات يافت .

الفهرست ، ص 154 و 194 ؛ شذرات الذهب ، ج 3 ، ص 37 .

( 647 ) . يا مشبها فى فعله لونه . . . .

اللطائف : با اختلاف « مستخرج » به « مشتق » .

اللطائف ، ص 220 ؛ يواقيت ،

B

110 .

( 648 ) . أخاف كلاب الأبعدين و هرشها . . . .

راغب اصفهانى اين بيت را در كتاب خود به نعمان بن حنظلة عبدى منسوب كرده است . و در كتاب التمثيل و المحاضرة بدون انتساب به كسى آمده است .

محاضرات الأدباء ، ج 1 ، ص 358 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 356 .

( 649 ) . و اصل بن عطاء

و اصل بن عطاء غزّال مكنّى به ابو حذيفه ، متكلّم ، اديب و مؤسّس فرقهء معتزله است . وى در شهر مدينه در سال 80 ق تولّد يافت و در بصره بزرگ شد . و اصل بن عطاء از شاگردان معروف حسن بصرى بود كه با استاد خود بر سر سرنوشت مرتكب گناهان كبيره و تعيين حدود كفر و ايمان ، اختلاف نظر يافت و از مجلس درس او كناره گرفت . از آثارش : معانى القرآن و أصناف المرجئة قابل ذكر است . او به سال 181 ق وفات يافت .

وفيات الأعيان ، ج 5 ، ص 60 ؛ ريحانة الأدب ، ج 4 ، ص 232 ؛ الأعلام ، ج 9 ، ص 121 .

( 650 ) . عوام جمع نيايند هرگز الّا كه گزندى رسانند . . . .

اين سخنان از فرمايشات امير المؤمنين على بن ابى طالب مىباشد و عربى آن چنين است : « هم