تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٨

تعليقات

نجد تولّد يافت و در سال 46 ق از رؤساى قبيله بنى طىّ شد . و در سخاوت و بخشندگى ضرب المثل و نمونه گشت . از وى ديوانى كوچك به جاى مانده است .

الشعر و الشعراء ، ص 123 ؛ خزانة الأدب ، ج 3 ، ص 127 ؛ الأعلام ، ج 2 ، ص 151 .

( 550 ) . إذا لزم الناس البيوت وجدتهم . . . .

در ديگر آثار ثعالبى بيت فوق را جزء امثال سائره شمرده‌اند .

اللطائف ، لباب الآداب : با اختلاف « وجدتهم » به « رأيتهم » .

ديوان ، ص 23 ؛ اللطائف ، ص 183 ؛ لباب الآداب ، ج 2 ، ص 20 .

( 551 ) . ليس ارتحالك تبغى الغنى سفرا . . . .

اين بيت در اللطائف و يواقيت به ابن معتزّ نسبت داده شده است ، امّا در ديوانش يافت نشد .

التمثيل ، اللطائف و يواقيت : با اختلاف « تبغى » به « تزداد » .

التمثيل و المحاضرة : با اختلاف « يأس » به « خسف » ؛ اللطائف : « يأس » به « بؤس » .

التمثيل و المحاضرة ، ص 400 ؛ اللطائف ، ص 183 ؛ يواقيت ،

A

84 .

( 552 ) . من آثر السفر . . . .

كسى كه مسافرت را بر نشستن ترجيح دهد ، سزاوار است كه با برگ و نوا بازگردد .

اين عبارت در ديگر آثار ثعالبى از طريق المبهج وارد شده است .

اللطائف ، ص 183 ؛ يواقيت ،

A

84 .

( 553 ) . إنّ السفر قطعة . . . .

همانا كه مسافرت پاره‌اى از دوزخ است ؛ گفت : بلكه دوزخ پاره‌اى از مسافرت .

در ديگر آثار ثعالبى ، عبارت فوق به برخى از حكما نسبت داده شده است .

اللطائف ، ص 184 ؛ يواقيت ،

B

84 .

( 554 ) . لا يمنعنّك خفض العيش فى سعة . . . .

اللطائف ، يواقيت : با اختلاف « سعة » به « دعة » ( اللطائف ، ص 185 ؛ يواقيت ،

A

85 ) .

شادروان دكتر امير حسن يزدگردى اين دو بيت را با استناد به ابن خلكان ( ج 1 ، صص 28 - 29 ) ؛ معجم الأدباء ، ( ج 1 ، ص 192 ) ؛ شرح مقامات الحريرىّ ( ج 1 ، ص 166 ) ؛ الطرائف الأدبية ، صص 151 - 152 ) ، به ابراهيم بن العبّاس الصولى منسوب كرده‌اند .

تعليقات نفثة المصدور ، صص 345 - 346 .