تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٠
تعليقات
( 505 ) . لو أنّ لى طلاع الأرض ذهبا . . . .
اگر به اندازهء زمين ، طلا مىداشتم ، آن را جهت نجات از هول روز رستاخيز مىبخشيدم .
در ديگر آثار ثعالبى دربارهء حديث فوق چنين آمده است : « و سئل أمير المؤمنين على - رضى اللّه عنه - عن الكبريت الأحمر ، فقال : هو الذهب و قال النبىّ - صلى اللّه عليه و سلّم - لو أنّ لى . . . » .
اللطائف ، ص 164 ؛ يواقيت ،
B
74 .
( 506 ) . قدامه
ابو الفرج ، قدامة بن جعفر بن قدامة بغدادى است . وى فيلسوف ، اديب و شاعر بوده است . او در بغداد سكونت داشت و در همان شهر چشم از جهان فروبست . در روزگار مكتفى باللّه مىزيست و توسط وى مسلمان شد . از آثار و تأليفاتش مىتوان الخراج ، ترياق الفكر و نقد الشعر را نام برد .
الأعلام ، ج 6 ، ص 31 ؛ ريحانة الأدب ، ج 5 ، ص 8 .
( 507 ) . و الذهب نسيم مركوم . . . .
طلا نسيمى منجد و شعاعى منعقد شده است .
( 508 ) . من ملك الصفراء . . . .
هركه بر زر مالك شود ، روى وى سفيد و زندگىاش سبز و روى دشمنش سياه مىگردد .
( 509 ) . اسم الذهب اسم يتطيّر . . . .
ذهب ، يعنى طلا نامى است به فال بد نه ، به فال نيك گرفته مىشود .
اللطائف و يواقيت : با اختلاف « به » به « منه » و « به + و من لؤمه إسراعه إلى بيوت اللّئام و إبطاؤه عن بيوت الكرام » .
اللطائف ، ص 165 ؛ يواقيت ،
A
75 .
( 510 ) . يا عائب الشطرنج من جهله . . . .
اين پنج بيت در ديوان شاعر نيامده است .
اللطائف ، ص 166 ؛ يواقيت ،
A
75 .
( 511 ) . فتى نصب الشطرنج كيما يرى بها . . . .
اين دو بيت در ديوان شاعر و اللطائف با اختلاف : « لا يسمو » به « لا تسمو » .
ديوان با اختلاف « فيها » به « فيه » .
ديوان ، ج 3 ، ص 196 ؛ اللطائف ، ص 166 .