تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٧
تعليقات
بود و به سال 59 ق وفات يافت - نسبت داده است . و ثعالبى در كتاب ديگر خود التمثيل و المحاضرة ، عبارت مذكور را به عمرو بن مسعده ، وزير مأمون نسبت داده و به اندك تفاوتى چنين آمده است :
« العبوديّة ، عبوديّة الإخاء ، لا عبودية الرّق » .
اللطائف ، ص 109 ؛ يواقيت ،
A
49 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 462 .
( 373 ) . احمد بن يوسف
ابو جعفر احمد بن يوسف بن القاسم بن صبيح ، در قريهاى نزديك كوفه متولّد شد . نخست ديوان رسائل مأمون را به عهده داشت ، آنگاه بعد از احمد بن ابى خالد الأحول به وزارت او رسيد . وى مردى دانشمند و در بلاغت ممتاز بود و از اسلوب عبد الحميد بن يحيى تأثير پذيرفت . و انشاى او مرسل است و خالى از هرگونه تصنّع و تكلّف .
تاريخ ادبيات زبان عربى ، ص 354 ؛ الأعلام ، ج 1 ، ص 272 .
( 374 ) . و إذا يصيبك . . . .
اللطائف : با اختلاف « جمّة » به « محنة » و « حديث حداك إلى أخيك » به « فألجأ بها نحو الصديق » لباب الآداب : با اختلاف « حداك » به « زواك » .
اللطائف ، ص 110 ؛ لباب الآداب ، ج 2 ، ص 51 .
( 375 ) . ذو الودّ منّى و ذو القربى بمنزلة . . . .
از ابيات قصيدهاى است كه شاعر در مدح سليمان بن وهب و شفاعت رزين ، برادرزادهء دعبل خزاعى سروده است .
ديوان ، ص 611 ؛ اللطائف ، ص 110 ؛ اللآلئ و الدرر ، ص 42 .
( 376 ) . الصديق الصدوق ثانى النفس . . . .
دوست راستين ، جان دوّم و چشم سوّم انسان است . ديدار دوست شفاى درون است . وقتى دوستى حضور به هم رساند ، همتايى ندارد و چنان كه غايب شود ، جانشينى براى او متصوّر نيست و نياز به برادر يارىدهنده نياز به آب گوارا است .
مطلب مذكور در ديگر آثار ثعالبى از طريق المبهج نقل شده است .
اللطائف ، ص 110 ؛ يواقيت ،
B
49 .
( 377 ) . عمرو بن مسعدة
ابو الفضل عمرو بن مسعدة بن سعيد بن صول ، از نزديكان ابراهيم بن العبّاس الصولى است .