تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٣

تعليقات

( 350 ) . لو كان شىء يشبه . . . .

اگر چيزى شبيه ربوبيت وجود مىداشت ، من آن را بخشندگى مىانگاشتم .

در آداب الملوك ، عبارت مذكور چنين آمده است : « لو كان شىء يشبه الربوبيّة ، لقلت : إطعام الناس » .

آداب الملوك ، ص 99 ؛ يواقيت ،

A

45 ؛ اللطائف ، ص 100 .

( 351 ) . و قيل : سادة الناس فى الدنيا . . . .

و گفته شده : بخشندگان در دنيا مهتران مردمند و در آخرت ، پرهيزگاران ، مهتران مردمند .

اين عبارت در كتاب يواقيت به نام حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب - عليه السلام - آمده است . فردوسى در اين معنى مىگويد :

توانگر آن كس كه دل را داشت * درم گرد كردن به دل باد داشت

ز بخشش هر آن كس كه جويد سپاس * نخواندش بخشنده يزدان‌شناس

همى بخشد آن را كه جويدم درم * ندارد ز بخشش دل خود دژم

خردنماى جان‌افروز ، ص 82 ؛ تحف العقول ، 211 .

( 352 ) . يا ربّ جود جرّ فقر امرئ . . . .

اين دو بيت در ديوان شاعر نيامده است .

التمثيل و المحاضرة ، ص 443 ؛ اللطائف ، ص 102 ؛ يواقيت ،

A

46 .

( 353 ) . فى كلّ شىء سرف . . . .

التمثيل و المحاضرة و يواقيت : با اختلاف « فلربّما » به « و ربّما » .

اللطائف با اختلاف : « الفى » به « الفان » ؛ التمثيل و المحاضرة : « الفى » به « قولك » .

اللطائف و التمثيل و المحاضرة با اختلاف : « الف » به « الفى » .

التمثيل و المحاضرة ، ص 444 ؛ يواقيت ،

A

46 .

( 354 ) . الشحيح أعذر من الظالم .

بخيل معذورتر از ظالم است .

از امثال اعراب است .

جمهرة الأمثال ، ج 1 ، ص 445 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 442 .

( 355 ) . منع همه خشنودكننده‌تر باشد . . . .

در آثار ابو هلال عسكرى و ثعالبى چنين آمده است : « منع الجميع أرضى للجميع » .

جمهرة الأمثال ، ج 2 ، ص 195 ؛ اللطائف ، ص 103 .