تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٤
تعليقات
( 247 ) . ابو اسود دوئلى
ظالم بن عمرو بن سفيان يا عمرو بن ظالم ، از مردمان شهر بصره است ، و گفته مىشود كه وى اوّلين كسى بوده كه به دستور حضرت امير على - عليه السلام - علم نحو را نوشت و قرآن را به امر عبد الملك بن مروان اعراب‌گذارى كرد . ابو اسود دؤلى هم شاعر و فقيه بود و هم مردى بزرگ و جنگجويى نستوه . در روزگار خلافت حضرت على امارت بصره به او واگذار شد ، و سرانجام به سال 69 ق در هشتاد و پنج سالگى درگذشت .
طبقات النحويين ، ص 21 ؛ وفيات الأعيان ، ج 2 ، ص 216 .
( 248 ) . و تاه تميم بالغنى إنّ للغنى . . . .
اللطائف ، ص 69 ؛ يواقيت ،
A
35 .
( 249 ) . محمود بن الورّاق
محمود بن حسن ورّاق هروى از شاعران معاصر طاهريان و صفّاريان است . بيشتر اشعارش در مواعظ و حكم است . گفته مىشود كه وى به تجارت بردگان اشتغال داشت . و اشعار و اخبار وى در كتب ادب پراكنده است . محمود ورّاق در خلافت معتصم باللّه عبّاسى به سال 225 ق چشم از جهان فروبسته است .
تاريخ بغداد ، ج 13 ، ص 87 ؛ فوات الوفيات ، ج 4 ، ص 79 .
( 250 ) . كم واجد أطلق وجدانه . . . .
و بسا دست نعمت و منّت كه نزد مردى است . . . ؛ در اين قسمت از معنى مصراع اوّل بيت آخر : « و كم يد للفقر عند امرئ » مترجم دچار اشتباه شده است و مىبايست بگويد : و بسا دست فقر و بيچارگى كه نزد مردى است . . . . چكيدهء معنى بيت اين است كه : فقر و بيچارگى اشخاص سبب شده كه آنان به ميانه‌روى گرايش يابند و اگر فقير نبودند به چنين كارى تن در نمىدادند .
اللطائف ، ص 70 ؛ يواقيت ،
A
35 .
( 251 ) . الفقر شعار الصالحين و . . . .
فقر شعار پرهيزگاران و لباس پيامبران - عليهم السلام - است .
در ضمن ، اين عبارت اشاره دارد به حديث شريف : « الفقر فخرى و به أفتخر » ، كه صوفيه بدان در كتب خود استناد كرده‌اند ، و در سفينة البحار ( چاپ نجف ، ج 2 ، ص 378 ) جزو احاديث نبوى ذكر شده است . مولانا گويد :