تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٣

تعليقات

( 120 ) . علم الرجل ولده المخلّد .

دانش مرد ، فرزند جاويدان اوست .

اللطائف ، ص 35 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 166 .

( 121 ) . متناقض الأصول ، قليل المحصول .

بنياد و پايه‌هاى آن باهم متضادّ و حاصل آن كم است .

( 122 ) . يعتقد بالآراء و يتقلّد بالأهواء .

گرايشهاى فقهى از ديدگاههايى نشأت مىگيرد و از هوا و هوسها پيروى مىكند .

( 123 ) . يستوعب الخواطر و يستكدّ الضمائر . . . .

ذهن و انديشه را به تحليل مىبرد و نهانهاى نفس را خسته مىسازد . صاحب آن دچار فكر و دو دلى مىشود . و اين علم ، علم مدبران و بخت‌برگشتگان است .

( 124 ) . كلام مترجم و علم مرجّم . . . .

سخنى ترجمه شده و علمى است كه از روى ظنّ و گمان ساخته شده ، ديرياب و بىفايده است ، و بيم آن مىرود كه صاحب آن در معرض خشم شاهان و دشمنى عوام قرار گيرد .

( 125 ) . حدس و ترجّم ، صوابه يسير . . . .

حدس و گمانى است كه درست آن ناچيز و نادرستش زياد است . اين علم ، حرفه و هنر شخصى بىبضاعت به‌شمار مىرود .

( 126 ) . قال هو موضوع على التخمين و الحدس و تعليل النفس . . . .

اين علم را بر بنياد حدس و گمان و شادگردانيدن نفس نهاده‌اند . به وسيلهء آن به حقيقت نمىتوان راه يافت ، همان‌گونه كه به قطع نمىتوان نظر داد .

( 127 ) . علم مخترع و قياس مبتدع . . . .

علمى است اختراع شده و قياسى است نو پرداخته شده ، همچنين علم درويش بيچاره‌اى ، و حرفهء معلّم بىبضاعتى به‌شمار مىرود .