تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٢

تعليقات

( 113 ) . يبسط من العىّ لسانه و يجرى من الحصر جناحه . . . .

علم نحو ، زبان آن كس را كه در سخن درمىماند مىگشايد ، و بال كسى را كه در سخن بر او بسته است مىگشايد ، و به وسيلهء آن عيب و تحريف در گفتار بر طرف مىشود . اين علم ، وسيله‌اى است براى درست بودن منطق و راست گردانيدن سخن عرب .

( 114 ) . ميزان الشعر و عيار النظم . . . .

ترازوى شعر و معيار نظم است و به وسيلهء آن درست از نادرست و معتلّ از سالم شناخته مىشود و مدار شعر سرودن بر آن وابسته است ، و همچنين به وسيلهء آن از كژى و شكستگى احتراز مىشود .

( 115 ) . علم نبوىّ و سفير إلهىّ . . . .

علمى نبوى ، سفيرى الهى و اشارتى آسمانى است . همچنين مژده‌دهنده و هشداردهنده‌اى است كه از رويدادهاى آشكار و نهان و نيز امور دنيوى و اخروى خبر مىدهد .

( 116 ) . لسان اليد و بهجة الضمير . . . .

زبان دست ، شادى وجدان ، سروش انديشه ، رسانندهء خبرها و نگاهدارندهء اثرهاست . همچنين معتمد دين و ساز كار دنياست . و اين پايان سخنان جاحظ مىباشد .

( 117 ) . العلماء ورثة الأنبياء .

دانشمندان ، وارث پيغمبران‌اند .

اللطائف ، ص 34 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 164 .

( 118 ) . علم به از مال است . . . .

اين سخنان از فرمايشات حضرت امير المؤمنين على بن ابى طالب مىباشد كه خطاب به كميل فرموده‌اند : « يا كميل ، العلم خير من المال ، العلم يحرسك و أنت تحرس المال » .

نهج البلاغة ، صبحى صالح ، ص 496 .

( 119 ) . العلماء فى الأرض . . . .

دانشمندان در زمين همچون ستارگان در آسمان‌اند .

اللطائف ، ص 35 ؛ التمثيل و المحاضرة ، ص 335 .