تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٠
تعليقات
( 102 ) . ذو العقل يشقى فى النعيم بعقله . . . .
اللطائف : با اختلاف « يشقى » به « يسقى » .
ديوان ، ص 195 ؛ اللطائف ، ص 31 .
( 103 ) . ابو الفتح بن جنّى
ابو الفتح عثمان بن جنّى موصلى از بزرگان ادب و نحو است كه در موصل زاده شد و به سال 392 ق در بغداد چشم از جهان فروبست . وى از جمله كسانى است كه بر ديوان متنبّى شرح نوشته و در برخى از ابيات بر او ايراد گرفته است .
الأعلام ، ج 4 ، ص 364 ؛ تاريخ ادبيات زبان عربى ، ص 439 .
( 104 ) . اگر همهء مردم را عقل بودى . . . .
اين عبارت در يواقيت چنين آمده است : « لو كان للناس كلّهم عقول لخربت الدنيا » .
يواقيت ،
b
16 / 6 .
( 105 ) . لمّا رأيت الدهر دهر الجاهل . . . .
هنگامى كه ديدم روزگار از آن جاهلان است و نديدم مغبونى جز عاقلان ، بار شترى از باده‌هاى بابل نوشيدم ، آنگاه از عقل خويش بس دور افتادم .
( 106 ) . ابو عثمان جاحظ
ابو عثمان عمرو بن بحر مكنّى به ابو عثمان و معروف به جاحظ در سال 163 ق در بصره متولّد شد . از اصمعى و ابو عبيده و ابو زيد و ديگران ، استفاده‌ها كرد و با بسيارى از نويسندگان و مترجمان فارسى و سريانى آميزش داشت . از آثار او مىتوان : الأصنام ، البخلاء ، البيان و التبيين ، التاج فى أخلاق الملوك ، الحنين إلى الأوطان ، الحيوان ، رسائل الجاحظ و المحاسن و الأضداد را نام برد .
تاريخ ادبيات زبان عربى ، صص 412 - 430 ؛ الأعلام ، ج 5 ، ص 239 .
( 107 ) . أخبار الماضين و أنباء العابدين . . . .
اخبار گذشتگان و عبادت‌كنندگان و داستانهاى پيغمبران و آداب اين جهان و آن جهان ، و شناخت فرضها و نافله‌ها و شريعت و سنّت و كارهاى به صلاح‌آورنده يا تباه‌كننده و دوزخ و بهشت است ، كه براى صاحب آن ، پالانهاى شتران بسته مىشوند ، و پيرامون وى مردان به اعتكاف مىنشينند و ياد نيك او ، آوازه‌اش را در سراسر دنيا پخش مىكند ، و اسم او تا روزگار باقى باشد در جهان ماندگار است .