تحسين و تقبيح ثعالبى ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٢
ذمّ تعليم
چگونه اميد عقل و بردبارى دارند نزد آن كسى كه شبانگاه پيش ماده‌اى رود جهت تعليم و بامداد پيش طفلى رود ؟
و ديگرى گويد : /
b
90 /
معلّم صبيان يروح و يغتدى * إلى أنفه ألوان ريح فسائهم
و قد أفسدوا منه الدّماغ بنتنهم * و رفعهم أصواتهم فى هجائهم 664
معلّم كودكانى است كه بامداد و شبانگاه انواع فسوهء ايشان به بينى او مىرسد و دماغ او را به گند ايشان و آواز بلند تباه كرده‌اند .
و ديگرى گويد :
إنّ المعلّم حيث كان معلّم * و لو ابتنى فوق السّماء بناء
لو كان علّم ساعة من دهره * أو كان علّم آدم الأسماء
من علّم الصّبيان ينقص عقله * حتّى بنى الخلفاء و الخلفاء 665
معلّم هرجا كه باشد معلّم باشد ، و اگرچه زور آسمان بنايى سازد ، اگرچه يك ساعت آموخته باشد در روزگار خويش ، يا آدم را همهء زبانها آموخته است ، و هركه كودكان را آموزد عقل او كم شود ، اگر خود اولاد خلفا را و خلفا را آموزد .
و جاحظ گويد : عقل صد معلّم عقل زنى باشد ، و عقل صد زن عقل جولاهى باشد .
و معلّمى به نظارهء بعضى حربها آمد ، پس تيرى در سر او نشست ، چون خواستند تير بيرون آورند ، همسايهء او گفت : مدارا كنيد تا به مغز او نرسد . معلّم گفت : هر چون‌كه خواهيد بيرون آوريد كه اگر مرا مغز /
a
91 / بودى به نظارهء جنگ نمىآمدم .