التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ٢٦٥

پس كسى ديگر را از آنگونه « 3 » چيزى هست

زيراك خداوندان تجربت وآزمايش از آن حكم كنند بر حال هوا اندر ماههاى زمستان .

ونخستين روز از باحور دليل تشرين الاوّل است . ودوم روز دليل تشرين الآخر وهمچنين تا بآخرش . پس هرچ اندر هر روزى پديد آيد از ميغ يا از باران يا از باد ، ماه أو همچنان باشد نيز « 1 » . وخاصّه بمصر أزين روزگار با حور بيرون آرند حكم بر كشتها وبرها وكدام نيك آيد وكدام بد آيد « 2 » .

پس كسى ديگر را از آنگونه « 3 » چيزى هست

پس كسى ديگر را از آنگونه « 3 » چيزى هست

هر امّتى را وهر گروهى را اندر شهرها مانندهء اين روزگارهاست وبدان عيدها كنند وبازارگاهها سازند بجايهاى معلوم . ولكن دانستن يك‌يك از آن بس دشخوار است . وآنچ دانستيم بجاى آورديم بجايگاههاى « 4 » كه اندر خور آن بود .

كلمهء بحران در اصطلاحات طبّى نيز متداول وبقول اطبّا عبارت است از تغيير حالتي عظيم كه دفعة بر مريض عارض ميشود وكار أو را يكسره يا بصحّت يا بمرگ ميكشد . اوّلين را بحران جيّد ودوّمين را بحران ردىّ ميگويند . بيشتر علماى طبّ متّفق‌اند كه أصل اين كلمه يوناني يا سريانى واز لغات دخيلهء عربى است . علىّ بن عبّاس مجوسي در كتاب كامل الصّناعه ( ج 1 ص 407 ) ميگويد « معنى هذه اللفظة في اللّسان السّريانى الحكم الفاصل » . علاء الدّين علىّ بن أبي الحزم قزشى ميگويد « البحران في لغة اليونان هو الفصل في الخطاب » . شارح اين جمله نقل از جالينوس ميكند كه بحران بمعنى حكم فاصل است چه مرض وطبيعت را تشبيه بدو خصم كرده‌اند كه بحران حاكم فاصل ميان آنهاست ( رجوع شود بفصل بحران أواخر شرح نفيسى چاپ طهران ) . كسانيكه بحران را أصلا عربى ومشتقّ از بحر بمناسبت تلاطم أمواج گرفته از آندسته‌اند كه ألفاظ دخيل عربى را از لغات اصلى دانسته وبراي آنها وجه اشتقاقى ساخته‌اند . از اينجهت أستاذ ما اين عقيدة را بلفظ ( قيل ) كه دليل بر سستى گفتار يا ضعف أحوال گوينده ميباشد حكايت فرموده است . ( 1 ) - نيز همچنان باشد ، حص . ( 2 ) - وكدام نيايد ، حص . يستنبطون منها أحوال الزّرع وما يزكو منه وما لا يزكو ، ع . ( 3 ) - از اينگونه ، خ . فهل لغير هؤلاء شئ من ذلك ، ع . ( 4 ) - بجايهاى ، خد . وآنچ دانستيم بجايگاهها ياد كرديم ، حص .