التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٣١

هر يكى را دور وگردش بچند مدّت تمام شود

زهره با آفتاب هميشه بر يكى قطر باشند از قطرهاء عالم . وزين قبل هم بذروت تدوير بسوزند ، ميان مدّت استقامت . وهم بحضيضش ميان مدّت رجوع . وكواكب علوي نسوزند مگر بذروت تدوير وبس زيراك مركز تدويرهاى ايشان از آفتاب گرانتر آيد ، واز وى سپس مانند ، وبا أو هميشه نباشند مگر بدانوقت كه ستاره بذروت تدوير رسيده باشد . واين صورت فلك عطارد است « 1 » .

هر يكى را دور وگردش بچند مدّت تمام شود

هر يكى را دور وگردش بچند مدّت تمام شود

پيش أزين گفته بودم كه گردش آفتاب اندر همهء فلك البروج تمام شود بسيصد وشست وپنج روز وچهار يك روزى ، كم جزوى از صد ويازده جزو از روزى . وآن سال اوست كه ديگر سألها بدو بپيمايند .

وامّا ديگر ستارگان سيّاره ، از بهر آنك حركت بسيطشان دوگونه است يكى بر محيط تدوير وديگر بر محيط حامل ، ادوارشان نيز بر دوگونه بود . امّا آنچ بر

( 1 ) - نگارنده همه أفلاك عطارد را بتصوير قدما مطابق رسم دوائر آورده است : 1 - مايل ، 2 - ممثّل ( ممثّل ومايل متقاطع‌اند ومركز ممثّل مركز عالم است ) ، 3 - معدّل المسير ، 4 - حامل تدوير ( حامل تدوير ومعدّل المسير متقاطع‌اند وحامل مماسّ سطح مايل است ) ، 5 - حامل مركز حامل يا مدير مركز حامل ( دايرهء كوچكى كه مركز حامل بر آن ميگردد ومركزش مركز عالم نيست ) ، 6 فلك تدوير . امّا مدير عطارد را رسم نكرديم زيرا كه حامل مركز حامل جانشين اوست . ونيز همه فلكهاى ستارگان علويّه وزهره را برسم دوائر ( نه تجسيم أفلاك ) ، نگارنده رسم ومحض تكميل مطالب بصور كتاب الحاق كرد .