التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١١٥
توالى بروج ونه توالى كدامست
بديگر نزديك أوقات باران وباد وسرما وگرما ، وهرچ اندر هوا پديد آيد مختلف است پس بدان بقعتهاى كه يك از ديگر دور باشند بسيار مختلف‌تر ، وخاصّه كه يكى ببالا بود ويكى فرو ، يا نهاد ايشان از كوهها وريگها وشوره‌ها ودرياها ومانندهء اين مختلف باشد
مجرّه چيست
مجرّه چيست
مجرّه را پارسيان راه كاهكشان خوانند وهندوان راه بهشت . وأو جمله شدن بسيار ستارگانست از جنس ستارگان ابرى . واين جمله بتقريب بر دايره‌اى بزرگ است كه بر دو برج جوزا وقوس همى گذرد ، هرچند كه جايى تنك شود وجايى ستبر ، وجايى باريك وجايى پهن . وگه‌گاه دوتو شود وافزون . وارسطوطالس مجرّه را چيزى دارد كه بهوا از بخار دخانى شده ، برابر ستارگان بسيار گرد آمده آنجا ، همچنانك خرمن وگيسو ودنبال اندر هوا برابر ايشان پديد آيد
توالى بروج ونه توالى كدامست
توالى بروج ونه توالى كدامست
هرگه كه از برجى گيرى سوى آن برج كه بپهلوى اوست از سوى مشرق ، مثلا ببروج از حمل بثور ، آنگه جوزا ، آنگه سرطان .
وبمنازل از شرطين ببطين ، آنگه ثريّا ، آنگه دبران ، آنرا توالى البروج گويند « 1 » . وگر ببروج از حمل گيرى بحوت ، آنگه دلو ، آنگه جدى . وبمنازل از شرطين ببطن الحوت آنگاه فرغ مؤخّر ، آنگاه فرغ مقدّم ، آنرا توالى البروج نخوانند ، ولكن خلاف توالى وباشگونه . واين بحسب حركت دوم مشرقى است . فامّا پيش وپس كه بستارگان گفته آيد بحسب حركت نخستين مغربى بود . وچون گويند ستاره پيش است ، آن بود كه سوى مغرب بود بخلاف توالى . وچون گويند ستاره پس است ، آن باشد كه سوى مشرق باشد بتوالي
( 1 ) - وضع بروج از مغرب بمشرق است ، از اينجهت حركت غربى را بر توالى ومخالف آنرا اخلاف توالى گويند .