التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ٣١

قوسهاى متشابه كدام‌اند

پهلوى آن مربّع نبود كاندر وهمى باشد ولكن باندازه‌هاى مختلف بود .

قطب ومحور چيست

قطب ومحور چيست

قطب دايره از بهر كشيدن گوييم . واين آنست كه پيش أزين ياد كرديم كه أو بر پشت كره همچو نان باشد چون مركز مر دايرهء را كه بر بسيط بود . ونيز قطب از بهر حركت خوانيم . ازيراك كره بر خويشتن گردد وناچاره دو نقطه بر پشت أو ايستاده باشند برابر يكديگر همچنانك بر چرخ « 1 » حقّه گران بود . وآن خطّ كه اندرون كره از قطب تا قطب بپيوندد أو را محور خوانند وأو نيز همچنان ايستاده بود همچون دو قطب كه نهايت اويند هرچند كه كره همى گردد . « 2 »

منطقة حركت چيست

منطقة حركت چيست

اين آن دايرهء بزرگ بود كه ميان دو قطب باشد كه حركت كره با ايشان راست بود . وز بهر آن أو را منطقه خوانند كه جاى كمر ميانگاه بود . وآن منطقه بر خويشتن گردد وسطح أو جز خويشتن رسم نكند « 3 » . فامّا ديگر دايره‌ها چون « 4 » كره گردد يا كره را همى رسم كنند « 5 » يا پاره‌اى را از أو مانندهء چنبردف .

مدارات كدامند

مدارات كدامند

آن دايره‌هاى خرد كه بر پشت كره يكديگر را متوازى باشند .

قوسهاى متشابه كدام‌اند

قوسهاى متشابه كدام‌اند

امّا بر سطحهاى راست آن باشند كه ميان دو خطّ راست اوفتند كه بيرون آمدن ايشان از مركز دايره‌هاى متوازى باشد سوى بزرگترين آن دايره‌ها . وامّا بر پشت كره قوسهاى متشابه آن باشد كه ميان دو

( 1 ) - خرخ ، خد . ( 2 ) - محور الكرة خطّ مستقيم ثابت ويدار الكرة عليه وقطباها طرفا المحور ، صدر مقالهء اوّل اكرثا وذوسيوس . محور الكرة هو قطره الّذى يدور الكرة عليه وهو ثابت وطرفاها قطباها ، صدر كرهء متحرّكهء اطولوقس . ( 3 ) - خ ، رسم ندارد . ( 4 ) - كه چون ، خ . ( 5 ) - همى كشد ، حص .