التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ٢١

نسبت مساواة مضطرب اى ناهموار كدام است

نسبت مساواة منتظم اى هموار چيست

نسبت مساواة منتظم اى هموار چيست

چون نسبت نخستين بدؤم همچون نسبت سؤم بچهارم باشد ونسبت دوم بپنجم همچون نسبت چهارم بششم باشد . وهمچنين اگر بسيار باشد كرانها يك با ديگر متناسب باشند .

واين را نسبت مساواة گويند چون ميانها بيرون آرى . ومعنى كرانها آنست كه نسبت نخستين بماند بپنجم همچون نسبت سوم « 1 » بششم . وبنمودهء ما نخستين از دوم پنج يكى است ودوم از پنجم چهار يكى است واين دو نسبت بباقي اندازه‌ها همچنان‌اند . پس بنسبت مساواة نخستين از پنجم بيست يك است وسوم « 2 » از ششم همچنان .

نسبت مساواة مضطرب اى ناهموار كدام است

نسبت مساواة مضطرب اى ناهموار كدام است

چون نسبت نخستين بدوم همچون نسبت چهارم بششم باشد .

ونسبت دوم بپنجم همچون نسبت سوم بچهارم باشد وميانه‌ها

إلى المقدّم واخذ نسبة التّالى إلى التّالى . تركيب النّسبة هو اخذ نسبة مجموع المقدّم والتّالي إلي التّالى . تفصيل النّسبة اخذ نسبة فضل المقدّم على التّالى إلى التّالى . قلب النّسبة هو اخذ نسبة المقدّم إلي فضله على التّالى . براي اربعهء متناسبه گوئيم نسبت نه بسه مانند نسبت شش است بدو واينطور مينويسيم عكس نسبت آنست كه گوئيم ، . ودر ابدال نسبت ميشود . ودر تركيب نسبت گوئيم . ودر تفصيل نسبت گوئيم كه . وبقلب نسبت چنين ميشود ، . قلب نسبت در مثالي كه مصنّف آورده است نمىآيد مگر بعكس . ودر اينصورت ، دوم وچهارم چهار پاره از اوّل وسوم خواهند بود ، وبعبارت ديگر . واز اينجهت فرموده است : بدين نموده چون عكس كرده آيد الخ 25 . ( 1 ) - دوّم ، خ . ( 2 ) - خد ، در أصل دوم بوده وسوم اصلاح شده است .