التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٦

كدام زاويه است كه پذرفتهء قوس بود

ديگر را ببرّد . « 1 »

شكل بر دايره كدام است

شكل بر دايره كدام است

آن راست پهلو كه بيرون از دايره بود وهر ضلعى از آن أو مماسّ بود آن دايره را « 2 » .

دايره بر شكل چگونه بود « 3 »

دايره بر شكل چگونه بود « 3 »

آن دايره بود كه بيرون شكل راست پهلو بود وبر همه زاويه‌هاى أو بگذرد .

كدام زاويه است كه پذرفتهء قوس بود

كدام زاويه است كه پذرفتهء قوس بود

هرگاه كه از دو سر قوس دو خطّ بيرون آرى چنانك بر يكى نقطه از آن قوس گرد آيند وز ايشان زاويه‌اى پديد « 4 » آيد هر

( 1 ) - الخطّ المماسّ للدّائرة هو الذي يلقاها ولا يقطعها وان اخرج في جهتبه . والدّوائر المماسّة هي الّتى تتلاقى ولا تتقاطع ( حدود مقالهء سوّم أقليدس ) . ( 2 ) - إذا أحاط شكل بشكل بحيث يماسّ زوايا المحاط أضلاع المحيط يسند المحاط إلى المحيط بانّه فيه والمحيط إلى المحاط بأنه عليه ( صدر مقالهء چهارم أصول ) . اقسام دايره بر شكل وشكل بر دايره در همين مقاله است . ( 3 ) - آيد ، خ . ( 4 ) - بيرون ، خ .