التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٦٠

ز

زبر برآمدن : استعلاء در اصطلاح نجوم مقابل انخفاض .

زبرسو : علوي مقابل سفلى . در بالا مقابل در زير . فوق از جهات ستّه .

زبرنگر : عالي النّظر . عالي المنظر .

زبرى : علوي . محيط فلك . سطح محدّب فلك .

زخم : شاخ زدن وسرو كردن « سر فرازير كرده دارد زخم را » 90 وبمعنى صدمت وآسيب معروف ومكرّر است .

زخمگاههاى هر چهار باد : مهبّ رياح .

زخم نحوس : آسيب نحوس ص 488 .

زدن : عمل ضرب كه يكى از چهار بنياد حساب است ص 15 و 17 و 42 و 46 و 50 و 51 . ونيز متمايل بودن همچون ( زردى كه بسپيدى زند وسپيد كه بسياهى زند وسرخى كه بسياهى زند ) 331 .

زردى : يرقان .

زعرور : ازدف . زالزالك .

زفان : زبان بتبديل باء وفاء بيكديگر .

زفان‌آور - زبان‌آور : ذلق اللّسان 386 .

زفانه : زبانه همچون « زفانهء ترازو » ص 48 .

زمستانى : شتوي همچون گياه زمستانى ونقطهء انقلاب زمستانى .

زمين لرز : زلزله .

زودى : سرعت در حركت . ص 72 .

زه : آبستن ونسل ( 221 ) . فرزندان . وترقوس . زه گريبان . زه دامن . زه چشمه .

زهدان : رحم وبچّه‌دان .

زهرى : سمّى همچون داروى زهرى « آنچ زهريست وزيانكار » ص 375 .

زه كمان : وترقوس هم بمعنى لغوى وهم باصطلاح هندسي .

زه كردن : انسال . آبستن كردن . فرزند آوردن .

زه كننده ( برج . . . ) : آنچه دليل فرزندان باشد از بروج در اصطلاح منجّمان ص 321 .

زيانكار : ضارى وگزنده همچون « ددهء زيانكار » ص 339 ومضرّ همچون « هواي اشفتهء زيانكار » ص 352 .

زيج : كتابي كه جداول نجومى در آن ثبت شده است وتقويم وسالنامهء نجومى از روى آن استخراج ميشود وبعقيدهء بعضي معرّب ز يك هندى وبنوشتهء مفاتيح العلوم معرّب زه فارسي است « 1 » .

زير آمدن : انخفاض در مقابل استعلا در

( 1 ) - الزّيج كتاب منه يحسب سير الكواكب ومنه يستخرج التقويم اعني حساب الكواكب لسنة سنة وهو بالفارسيّة زه اى الوتر ثمّ عرّب وقيل الزّيج وجمعه زيجه على مثال قرد وقردة ( مفاتيح العلوم خوارزمي ص 128 طبع مصر ) .