التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٥٣

د

دست برنجن : دست بند . سوار 389 .

دست بكارى كردن : شروع بكارى كردن .

دست‌بند : دست برنجن ص 337 .

دست فرنجن : دست برنجن ص 337 .

دست فيمان : دست پيمان عروسى .

دست بكاستن كند : شروع كند كه بكاهد .

بكاستن آغازد 144 .

دست كار : كسى كه هنر وپيشهء دستى دارد همچون قلمزن ونقّاش ص 332 .

دست كارى : صنعت وپيشهء يدي 392 .

دستوريت : در اصطلاح نجوم بچند معنى است از جمله آنكه كوكب نسبت بشمس متيامن باشد 467 .

دشخوار : دشوار ضدّ خوار بمعنى آسان همچون « دشخوارى آب تاختن » ص 329 و 265 .

[ دشمناگى ] : عداوت ومعادات 401 .

دفتر سال « 1 » : تقويم وگاهنامه 273 .

دله : قاقم وگربهء صحرائى .

دمچه : دنبالك ودم كوچك 102 .

دم كشيدن : نفس كشيدن . وآلات دم كشيدن آلات تنفس است همچون ريه وگلو وحنجره وقصبة الرّيه ص 379 .

دمه : طوفان وباد .

دميدن : طالع شدن همچون « سپيده دميدن » 69 . وبمعنى نفخ همچون « چون برو بد مىبپرد » 375 .

ذنب : دم بقانون تبديل ميم ونون وباء بيكديگر وحذف يا ادغام مانند سنب وخنب - سم وخم .

دنبال : ستارهء ذو ذنب 115 .

دنبال گرگ : ذنب السّرحان . فجر مستطيل .

دندانه : تضريس 165 .

دوازده بهر : قسمت دوازده‌گانى در نجوم .

دوباره گفته : مثنّاة بالتكرير در اصطلاح رياضى . وبر اين قياس سه باره گفته يعنى مثلثة بالتكرير وچهار باره گفته يعنى مربّعة بالتكرير 22 .

دو تن : فصل وبرج ذو جسدين .

دوتو : دو برابر ودو چندان وضعف ص 71 . ودو توى قوس يعنى ضعف قوس در تعريف جيب راست « نيمهء وتر دو تو كردهء قوس است » ص 9 « گه‌گاه

( 1 ) - دفتر سال بمعنى گاهنامه وتقويم در كتابهاى ديگر ابوريحان نيز ذكر شده است « ورأيت في دفاتر السنة التي تحمل من كشمير معمولة لسنة 651 من شككال » ص 196 كتاب الهند .