التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٤٨

چ

وسرور باشد .

جفت : زوج در اعداد فرد وزوج 34 .

جمله كردن : جمع كردن وروى هم گذاردن وجمله بمعنى مجموع وجمله شده است . مثال براي هر دو : « ونيز مطالع برجى را اگر با مطالع نظيرش كه برج هفتم است ازو جمله كنى اين جمله راست شود مطالع ايشان را بفلك مستقيم » ص 202 .

جنبان : متحرّك .

جنبانيدن : تحريك هم بمعنى حقيقي همچون « باد درخت را بجنباند » وهم بمعنى مجازى همچون « وتيزى اندر بويش كه زكام بجنباند » ص 361 .

جنبيدن : بمعنى لازم بحركت آمدن مكرّر ومعروفست وبمعنى متعدّى بحركت آوردن مرادف جنبانيدن همچون « آغازد جنبيدن زهره را سوى شمال » ص 135 .

جوامردى : جوانمردى .

جوزهر : دو نقطهء تقاطع دو دايرهء عظيمهء فلكى « 1 » .

جوى كن : مقنّى .

جيب راست : جيب مستوى .

جيب باشگونه : جيب معكوس .

جيب بزرگتر : جيب كلّى يا جيب أعظم .

جيروز : يكى از ايّام مشهورهء مغان خوارزم واين رام روز بوده است .

چ

چ

چاشتگاه : ظهر ونصف النّهار وپيش از ظهر .

چاشتگاه فراخ : مقابل چاشتگاه تنگ يعنى قبل از ظهر موسّع ومضيّق 81 .

چاكر : بنده وغلام ونوكر 430 .

چاهها : آبار مقابل سعادت فزاى باصطلاح نجوم 424 .

چپ بودن : تياسر باصطلاح منجّمان .

چپ بودن از آفتاب : تياسر 466 .

چپ سو : يسار از جهات ششگانه .

چخيدن - ستيزه كردن 357 .

چراگاه ستور : مرعى انعام .

چربتر : زيادتر وبيشتر بهمين معنى كه امروز گفته ميشود همچون « وتريش چربتر از سردى » ص 367 « وخشگيش چربتر از سردى » ص 368 .

( 1 ) - خوارزمي در مفاتيح العلوم مينويسد « الجوزهر كلمة فارسيّة وهي گوز چهر اى صورة الجوز وقيل گوى چهره أي صورة النكرة والاوّل اصّح » .