التفهيم لاوايل صناعة التنجيم — الصفحة ١٣٥

ب

ملك روم باز » ص 221 وبمعنى نيز ودوباره وسوى معروف ومكرّر است .

بازپس : آخرين « بازپسين مثلّثهء سرطان » 208 .

بازداشتن : حبس وتوقيف وبمعنى منع النّور واعتراض در اصطلاح منجّمان .

493 و 494 .

با زدن : وازدن بتبديل وأو وباء بيكديگر وبمعنى ردّ النّور در اصطلاح منجّمان 492 .

بازگشتن : انصراف كوكب مقابل اتّصال يا پيوستگى 475 ونيز حالت رجوع در كواكب متحيّره .

باشگونه : خلاف توالى . نه توالى ص 115 .

باشه : « چون باشه وكركس » ص 377 .

باشگونه برآمدن وباشگونه فرو رفتن :

طلوع وغروب معكوس .

باشگونه رفتن : حالت رجوع در خمسهء متحيّره ص 80 .

بالا : قدّ وقامت . درازى وارتفاع همچون بالاى كوه ومناره وهمچون « بالاى هوا از روى زمين تا فلك قمر » 165 وصعود مقابل هبوط وارتفاع مقابل انخفاض در اصطلاح هيئت ونجوم . ونيز بمعنى سمك در اصطلاح هندسه ص 4 .

بالا گرفتن : قد كشيدن وباليدن همچون « آنچ بالا گيرد ودراز وبزرگ شود » .

ص 352 .

بالا وفرود : صعود وهبوط :

باليدن : افزايش ورشد ونماء هم در مورد حيوان وهم در نبات وهم در غير آنها .

از جمله نموده‌هاش « روشنائى اندر تن ماه ببالد » يعنى برافزايد 82 .

بامداد دروغين - صبح دروغين : صبح كاذب .

بامداد نخستين : فجر اوّل كه صبح كاذب هم گويند .

باهو : از آرنج تا سردوش .

بأهم ساختن : اتّفاق نمودن واصطلاح وچيزيرا قرار داد ومرسوم كردن همچون :

« مردمان اين صناعت يك با ديگر بساختند » ص 73 .

بايد : فعل بمعنى لازم وضروري باشد 425 .

بايست : واجب ولازم ودرخور همچون « ساده بىافزونى بربايست » ص 296 « وزخم را ناچاره شمشير بايست » ص 427 .

بايستها : شروط وأمور لازم وضروري همچون « ولكن اندر واز بايستها نبود